برآورد الگوی غیرخطی رگرسیون انتقال ملایم پانلی (PSTR) برای بررسی اثر آستانه ای رانت منابع طبیعی بر رشد اقتصادی در کشورهای صادرکننده منابع طبیعی

هدف این پژوهش، بررسی اثرات غیرخطی رانت منابع طبیعی بر رشد اقتصادی در کشورهای صادرکننده منابع طبیعی با استفاده از الگوی رگرسیون انتقال ملایم پانلی (PSTR) است. برخلاف مطالعات سنتی که روابط خطی میان متغیرها را فرض می کنند، این مطالعه با بهره گیری از روش PSTR، امکان شناسایی آستانه های رفتاری و تغییرات رژیمی در اثرگذاری رانت منابع طبیعی را فراهم می سازد. داده های پانلی شامل اطلاعات ۲۰ کشور صادرکننده منابع طبیعی طی دوره زمانی ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۲ بوده و متغیرهای سرمایه انسانی، سرمایه فیزیکی، شاخص آزادی اقتصادی و تمرکز شهری به عنوان متغیرهای تعدیل گر در مدل لحاظ شده اند. نتایج آزمون های مقدماتی نشان دادند که رابطه میان رانت منابع طبیعی و رشد اقتصادی غیرخطی بوده و حداقل یک آستانه رفتاری در ساختار داده ها وجود دارد. بر اساس برآورد مدل PSTR، نقطه آستانه برای رانت منابع طبیعی برابر با ۰.۰۸۴۱۰۷ از تولید ناخالص داخلی (GDP) تعیین شد. در رژیم اول (زیر آستانه)، اثر رانت منابع طبیعی بر رشد اقتصادی منفی و معنادار است، در حالی که در رژیم دوم (بالای آستانه)، این اثر مثبت و معنادار می شود. همچنین، نتایج مدل های مکمل شامل رگرسیون کوانتایل و اثرات ثابت نشان دادند که شدت اثرگذاری رانت منابع طبیعی در کشورهایی با نرخ رشد پایین تر، بیشتر است. یافته ها حاکی از آن است که رانت منابع طبیعی می تواند در صورت عبور از سطح بحرانی و همراهی با سرمایه گذاری در سرمایه انسانی، زیرساخت ها و آزادی اقتصادی، به رشد پایدار اقتصادی منجر شود. این نتایج تاکیدی بر ضرورت طراحی سیاست های مبتنی بر آستانه، تقویت نهادهای اقتصادی و مدیریت هوشمندانه منابع طبیعی در کشورهای غنی از منابع است.

کلیدواژه ها:

Natural resource rents ، Economic growth ، Panel Smooth Transition Regression (PSTR) ، Nonlinear relationships ، Resource-exporting countries ، رانت منابع طبیعی ، رشد اقتصادی ، رگرسیون انتقال ملایم پانلی (PSTR) ، روابط غیرخطی ، کشورهای صادرکننده منابع طبیعی