بازاندیشی در نظام تامین مالی پژوهش ایران: تحلیل کیفی مبتنی بر دیدگاه خبرگان

تامین مالی پژوهش در دهه های اخیر به یکی از ارکان اساسی پیشرفت علمی، ارتقای نوآوری و افزایش توان رقابت پذیری کشورها تبدیل شده است. در ایران، با وجود رشد نسبی اعتبارات پژوهشی، چالش هایی همچون نوسانات بودجه ای، وابستگی شدید به منابع دولتی، ضعف سازوکارهای تخصیص رقابتی و محدودیت در ارزیابی اثربخشی هزینه کرد مانع دستیابی به کارایی مطلوب در نظام پژوهش شده است. این پژوهش با رویکرد کیفی و با هدف شناسایی ویژگی های یک نظام مطلوب تامین مالی پژوهش در ایران، بر اساس تجارب کشورهای منتخب، به تحلیل سازوکارها، جهت گیری ها و پیامدهای سیاستی از منظر خبرگان این حوزه می پردازد. چارچوب مفهومی تحقیق شامل ۹ بعد کلیدی (سیاست گذاری، سازوکارهای تخصیص منابع، رفتار تخصیص منابع، تامین مالی، دسترسی، ارزیابی، حمایت و تشویق، منطقه ای و دیپلماسی علم و فناوری) است که از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته با ۷ نفر از خبرگان ارشد مورد بررسی قرار گرفته اند. داده ها با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی الگوی سه مرحله ای ولکات تحلیل شده اند. یافته ها نشان می دهد که اصلاح و تنوع بخشی به منابع تامین مالی، استقرار نظام تخصیص مبتنی بر رقابت و عملکرد، حمایت هدفمند از پژوهشگران کمترشناخته شده و بومی سازی شاخص های ارزیابی از الزامات اساسی ارتقای کارآمدی نظام تامین مالی پژوهش کشور است. همچنین، توسعه نهادهای واسط و ارتقای شفافیت مالی به  عنوان گام های کلیدی در جهت تحول سیاست گذاری و بهبود پاسخ گویی نظام علمی پیشنهاد می شود.

کلیدواژه ها:

تامین مالی پژوهش ، بودجه پژوهش ، حکمرانی پژوهش ، پویایی نظام علم و فناوری ، الگوی ترکیبی تامین مالی پژوهش