آسیب شناسی وضعیت حکمرانی فضای مجازی در ایران بر اساس سنجش شاخص ترکیبیCGI

با توجه به گسترش فضای مجازی در تمام ابعاد زندگی افراد و اهمیت روزافزون حکمرانی آن، هدف پژوهش حاضر آسیب شناسی وضعیت حکمرانی فضای مجازی در ایران است. بدین منظور سنجش شاخص ترکیبی حکمرانی فضای مجازی در مرداد و شهریور ۱۴۰۳ و با پنج روش (داده های ثبتی موجود، پیمایش ملی با حجم نمونه ۱۲۰۰ نفر، پیمایش تخصصی از کسب وکارهای مرتبط با فضای مجازی با حجم نمونه ۳۰۰ نفر، داده کاوی کلان داده شبکه های اجتماعی و نظرسنجی از ۶۴ خبره فضای مجازی) انجام شد. داده ها مقیاس بندی و تجمیع شدند؛ سپس وضعیت حکمرانی فضای مجازی تحلیل شد.بر اساس یافته ها، امتیاز شاخص ترکیبی حکمرانی فضای مجازی، ۴۰.۵ از ۱۰۰ است. وضعیت هر چهار رکن آن نیز پایین تر از متوسط ارزیابی شد. بهترین وضعیت به «اثربخشی حکومت» با امتیاز ۴۳.۷ و «قدرت ملی» با امتیاز ۴۳.۵ مربوط است. «سرمایه اجتماعی» با ۳۹.۴ و «حاکمیت قانون» با ۳۵.۳ کمترین امتیاز را دارند. امور اجرایی و خدماتی مانند ایجاد زیرساخت های دسترسی، دولت الکترونیک، امنیت سایبری و خودکفایی در خدمات پایه کاربردی نیز از نقاط قوت آن است که می تواند نقطه شروع برای حل مسائل پیچیده تر و جلب حمایت جامعه باشد. نقاط ضعف آن نیز در نظام مسئولیت پذیری، اقتصاد دانش، پیشبرد سیاست های کلان و پاسخگویی حکومت است؛ بنابراین سیاست های آینده باید در ارتقای اعتماد میان مردم و حاکمیت و چارچوب بندی رفتارهای بازیگران در پرتو قانون تلاش کند. بدین منظور باید از ابزارهای سنتی حکمرانی مانند ممنوعیت و اجبار به رویکردهای متنوع تری روی آورد؛ همچنین به توازن میان ارکان حکمرانی توجه کرد و اثرات بلندمدت سیاست ها بر این ارکان را مدنظر قرار داد.

کلیدواژه ها:

حکمرانی ، فضای مجازی ، سیاست گذاری ، سنجش ، شاخص ترکیبی