تحلیل سرمایه اجتماعی ذ ی نفعان محلی در راستای مدیریت مشارکتی منابع طبیعی (منطقه مورد مطالعه: شهرستان خاش)

با توجه به چالش های ناشی از بهره برداری بی رویه از منابع طبیعی و نیاز به مدیریت پایدار، پژوهش حاضر به بررسی وضعیت سرمایه اجتماعی در روستاهای شهرستان خاش، واقع در استان سیستان و بلوچستان با تمرکز بر دو بعد اعتماد و مشارکت اجتماعی پرداخته است. تحقیق حاضر از نوع کاربردی و توصیفی - تحلیلی بوده و جامعه آماری شامل بهره برداران کشاورزی در چهار روستای اسلام آباد، اسماعیل آباد، بوتگان و بیلری پشتکوه در شهرستان خاش است که بر اساس جدول مورگان ۵۶ نفر انتخاب شده اند. برای شناسایی کنشگران کلیدی و ارزیابی روابط میان آنها از روش تحلیل شبکه اجتماعی استفاده شده است. ابتدا با تکمیل پرسشنامه و مصاحبه مستقیم با ذی نفعان محلی، داده های لازم برای تحلیل شبکه اجتماعی گردآوری و سپس با استفاده از نرم افزار Ucinet۶ تحلیل شد. در نهایت سرمایه اجتماعی بر اساس پیوندهای اعتماد و مشارکت با استفاده از شاخص های کمی در سطح خرد شبکه تحت بررسی قرار گرفت. یافته ها کنشگران کلیدی در هر روستا را بر اساس پیوندهای اعتماد و مشارکت مشخص کرده است. این کنشگران با بالاترین میزان قدرت و نفوذ در فرایند مدیریت مشارکتی تاثیرگذارند. این تحقیق بر ضرورت تقویت سرمایه اجتماعی از طریق افزایش اعتماد و مشارکت در میان ذ ی نفعان محلی تاکید دارد. به ویژه تغییر رویکرد به سمت مدیریت مشارکتی با کمک شناسایی کنشگران کلیدی می تواند به بهبود وضعیت منابع طبیعی و توسعه پایدار روستایی کمک کند. در نهایت نوآوری پژوهش حاضر در بررسی ابعاد سرمایه اجتماعی در روستاهای شهرستان خاش است که تاکنون کمتر به آن توجه شده بود.

کلیدواژه ها:

تحلیل شبکه اجتماعی ، سرمایه اجتماعی ، سیستان و بلوچستان ، مدیریت مشارکتی ، مشارکت اجتماعی