تحلیل فرم و محتوای شمعدان های فلزی دوره صفوی موجود در موزه متروپولیتن

فلزکاری یکی از مهم ترین دستاوردهای هنری دوره صفوی بوده ­است که تغییر مذهب رسمی کشور به مذهب شیعه، تلاش برای ایجاد حکومت ملی، رویکرد شاهان صفوی در راستای گسترش روابط با اروپا و کوچ ارامنه به ایران تاثیرات زیادی بر آثار خلق شده این دوره گذاشته ­­است، به­ طوری­ که این اتفاقات بر آثار خلق شده فلزی قابل­ مشاهده هستند. یکی از مهم ­ترین آثار فلزی این دوره شمعدان ­ها هستند، که از منظر فرم و تزیین از شهرت قابل ­توجهی در حوزه هنرهای اسلامی برخوردارند. شمعدان­ های این دوره غالبا به شکل استوانه با پایه عریض و لبه بالایی دارای انحنا به سمت خارج بودند که هیچ شباهتی با شمعدان­ های دوره­ های قبل ندارند. این شمعدان­ های استوان ه­ای شکل از آلیاژ برنج ساخته شده بودند و نقوش متفاوتی با نقوش رایج بر شمعدان­ های پیشین داشتند. پرسش اصلی این پژوهش عبارت است از: این شمعدان­ ها دارای چه شاخصه­ های فرمی، تزیینی و محتوایی هستند؟ هدف این پژوهش، معرفی، بررسی و تحلیل فرمی و محتوایی ۵ شمعدان صفوی محفوظ در موزه متروپولیتن از منظر زیباشناختی است. تحقیق پیش­رو از منظر هدف، کاربردی و از منظر روش تحقیق، از نوع توصیفی- تحلیلی است. شیوه گردآوری اطلاعات نیز به ­صورت اسنادی و جست­ وجو در موزه­ متروپولیتن است که ۵ نمونه به صورت انتخابی هدفمند گزینش شده ­اند و مورد بررسی قرار گرفته ­اند. تجزیه و تحلیل داده ­ها به روش کیفی انجام شده ­است. نتایج نشان می­ دهد مضامین تزیینی از نوع کتیبه­ نگاری اشعار فارسی به همراه نقوش گیاهی که در یک مورد از نقوش حیوانی شیر، پلنگ، روباه، بز کوهی و خرگوش بهره جسته ­­است.

کلیدواژه ها:

فلزکاری صفوی ، موزه متروپولیتن ، شمعدان های فلزی ، فرم و نقش