مطابقه مفعولی؛ پدیده ای نحوی در فارسی میانه زردشتی

در این پژوهش پدیده نحوی مطابقه فعل و مفعول در متون فارسی میانه زردشتی و شرایط حاکم بر آن بررسی و تحلیل می شود. این پژوهش از نوع توصیفی- تحلیلی است و بهلحاظ شیوه گردآوری داده ها در گروه پژوهش های کتابخانه ای طبقه بندی می شود. نمونههای زبانی جمع آوری شده بر اساس مبانی نظری دالریمپل و نیکولاوا (۲۰۱۱) بررسی شدهاند. در این پژوهش نشان داده میشود که در فارسی میانه زردشتی، جمله هایی که دارای فعل متعدی (گذرا) و مفعول مستقیم هستند و مشخصه زمان هسته فعلی کوچک به صورت گذشته ساده ارزشگذاری شده است، مطابقه مفعولی در آنها وجود دارد و سازه مفعول متولی ارزشگذاری مشخصه های شخص و شمار فعل جمله است. این وضعیت تنها برای فعلهای متعدی در زمان گذشته وجود دارد و مطابقه مفعولی برای فعلهای متعدی در سایر زمانها در این زبان دیده نمیشود. همچنین این پژوهش نشان میدهد که مطابقت مفعولی در فارسی میانه زردشتی به مشخصههای مشخصبودگی و جانداری مفعول وابسته نیست. در مجموع با توجه به نتایج بهدستآمده از تحلیل مطابقه مفعولی در این متون و مقایسه آن با نتایج تحقیق دالریمپل و نیکولاوا (۲۰۱۱) می توان به این نتیجه دست یافت که در فارسی میانه زردشتی، مطابقه مفعولی بر اساس ساخت اطلاعی جمله ایجاد نشده است، بلکه مطابقت مفعولی یک پدیده نحوی مبتنی بر زمان بوده که تنها در زمان گذشته ساده برای فعلهای متعدی بهوجود آمده است و میتواند نشاندهنده روند تغییرات تدریجی و درزمانی برای پیدایش نظام کنایی موجود در زبانهای ایرانی امروزی باشد.

کلیدواژه ها:

نظام مطابقت ، مطابقه مفعولی ، ارزش گذاری مشخصه ، فارسی میانه زردشتی