روشی نوآورانه برای مقایسه روند تغییرات تبخیر-تعرق پتانسیل بین دوره های خشک و تر در استان اصفهان

منطقه اصفهان با توجه به موقعیت جغرافیایی و شرایط اقلیمی خاص خود، همواره با چالش­های کمبود آب و خشکسالی روبه­رو بوده و درک دقیق دینامیک­های تبخیر-تعرق در آن از اهمیت زیادی برخوردار است. هدف از این پژوهش، مقایسه ETp (دو روش تورنت وایت و هارگریوز) بین دوره­های خشک و تر با استفاده از میانگین متحرک بارش سه، پنج، هفت و نه ساله برای ۱۵ ایستگاه مورد مطالعه در اصفهان است. نوآوری پژوهش، ایجاد و مقایسه رگرسیون بین متوسط ETp سالیانه دوره تر و دوره خشک بین ۱۵ ایستگاه مورد مطالعه در دوره­های سه، پنج، هفت و نه ساله و همچنین در دو روش تبخیر-تعرق پتانسیل تورنت وایت و هارگریوز بوده و انتخاب مناسب­ترین دوره و مناسب­ترین روش ETp (تورنت وایت و هارگریوز) برای استان اصفهان است. این پژوهش به مقایسه عملکرد دو مدل رگرسیون خطی، شامل روش تبخیر-تعرق پتانسیل تورنت وایت و روش تبخیر-تعرق پتانسیل هارگریوز و همچنین با استفاده از چهار دوره سه ساله، ۵ ساله، ۷ ساله و ۹ ساله می­پردازد. داده­های مورد استفاده برای این تحلیل، برگرفته از ۱۵ ایستگاه هواشناسی سینوپتیک واقع در استان اصفهان و دوره آماری ۲۱ ساله از سال ۲۰۲۳-۲۰۰۳ می­باشد. میانگین متحرک بارش برای هر ایستگاه و برای دوره­ های ۳، ۵، ۷ و ۹ ساله رسم شده و دوره خشک و تر هر ایستگاه مشخص شد. نتایج حاصل از رگرسیون بین متوسط تبخیر-تعرق پتانسیل دوره تر و خشک ایستگاه­های مورد مطالعه انجام شد که نشان­دهنده ارجحیت روش ETp تورنت وایت نسبت به هارگریوز و همچنین نتایج بهتر دوره­های کوتاه مدت بود. همچنین نقشه­های اقلیمی شاخص خشکی یونیپ و شاخص خشکی تورنت وایت برای هر دو روش تبخیر-تعرق پتانسیل تورنت وایت و هارگریوز برای ۱۵ ایستگاه مورد مطالعه رسم شد و اکثر ایستگاه­ها، دارای اقلیم خشک بودند.

کلیدواژه ها:

Moving average ، regression ، Thornthwaite potential evapotranspiration ، Hargreaves potential evapotranspiration ، میانگین متحرک ، رگرسیون ، تبخیر-تعرق پتانسیل تورنت وایت ، تبخیر-تعرق پتانسیل هارگریوز