"هسته امن محله" محرک نوسازی "بافت فرسوده قم" از منظر خاص بودگی آن

اطلاق بافت فرسوده به بخشی از بافت شهری ، بر حسب شاخص هایی انجام می پذیرد که خود مانعی برای نوسازی به شمار رفته و در واقع تنها مشخص کننده برنامه اقدام بوده و شروط بافت فرسوده به شمار نمی آیند.از همین رو برنامه اقدام نوسازی بافت های فرسوده نیز با تکیه بر این شاخص ها تعریف شده و به تبع آن فرآیند نوسازی نیز کمتر توجهی به مزیت های نسبی بافت های شهری در شهرهای مختلف ایران دارند. این نوشتار به دنبال این سوال مطرح می شود که " چه عامل(هایی) مانع به گردش درآمدن چرخ نوسازی بافت فرسوده علی رغم خاص بودگی و ویژگی های منحصربفرد و واجدارزش در شهر قم بوده و چگونه می توان این چرخه نوسازی را به حرکت واداشت ؟ یافته های میدانی حاکی از آنست که بافت فرسوده شهر قم از منظر خاص بودگی های خود ، همچون استمرار جریان حیات در منظر بافت تاریخی که در کنار قلب تپنده و مقومی همچون حرم در مرکز جریان داشته و به تبع آن شان بالای سکونت و فضای ارزشی را برای زیست بوده که موجب حد بالایی از مانایی ساکنان را فراهم آورده است. از این منظر بافت فرسوده قم کمتر دستخوش تغییر و مهاجرت جامعه ساکن است.از دیگر روی، گذرهای شهری در محلات که رده هایی از حیات اجتماعی در آنها متبلور بوده، امروزه به تسخیر اتومبیل ها درآمده که این مساله باعث بی اثر شدن کارکرد  ارتباطی- اجتماعی فعال شهری در آنها گردیده و تامین پارکینگ لازم برای این اتومبیل ها نیز به گره ای کور در فرآیند نوسازی بدل شده است.بنابراین  نیاز امروز قم، نوسازی بر مبنای رویکردی مبتنی بر نگرش سیستمی است که نیازمند برنامه ای استراتژیک، کل نگر و غیربخشی بوده و احیا جریان حیات بافت تاریخی از منظر کالبدی و فراکالبدی در کنار زیست معاصر را امکان پذیر سازد. از این منظرنظریه هسته امن محله در قالب فضایی چندعملکردی،  به عنوان راه حلی چند وجهی در به حرکت درآمدن چرخه نوسازی نقش آفرین است.به نحوی که از یک سو امکان تامین پارکینگ های لازم برای واحدهای جدیدالحداث در فرآیند نوسازی را فراهم آورده و از سوی دیگر با آزاد کردن معابر از قید اتومبیل ، انگاره حیات فضاهای شهر را به سازمان فضایی شهر بازگردانده و موجب کیفیت بخشی به سکونت فعال در بافت های شهری قم خواهد بود.نتیجتا نوسازی بافت فرسوده با تکیه بر این نظریه ، تداوم هویت و شناخت از بافت های مسکونی مرکز شهر و ادراک صحیح شهروندان از شهر قم را به دنبال خواهد داشت.

کلیدواژه ها:

Urban deteriorated areas ، Neighborhood Secure Focal Point ، Qom ، Historical Context ، بافت فرسوده ، هسته امن محله ، قم ، بافت تاریخی