رسانه های جمعی، ترس از جرم و عوام گرایی کیفری: نقدی بر سیاست جنایی معاصر

جرم شناسی فرهنگی بیش از سایر شاخه های جرم شناسی به تبیین و بررسی نقش رسانه ها در ارتکاب جرم و پیشگیری از تاثیر رسانه بر ارتکاب جرم پرداخته است. افزایش تنوع رسانه ها از یک سو و در دسترس همگان قرار گرفتن رسانه های سنتی ،  فضای مجازی و شبکه های اجتماعی از سوی دیگر، نگارنده را بر آن داشت تا آثار رسانه بر وقوع جرم را به دقت رصد کرده و موردمطالعه قرار دهند. بخشی از معنای فرهنگ از منظر این جرم شناسی در کنار پرداختن به خرده فرهنگ های مجرمانه، معطوف است به پویایی رسانه های جمعی. این گرایش با استفاده از دیدگاه های مطالعات فرهنگی، نظریه پست مدرنیسم و دیدگاه های جامعه شناختی همانند سنت تعامل گرا و نیز روش مطالعاتی تحلیل محتوای متون رسانه ای و همچنین با بهره گیری از معنا، نماد و تصویر به بررسی تعامل میان جرم و رسانه می پردازد. رسانه های جمعی در جوامع معاصر نقشی بنیادین در بازنمایی جرم، شکل دهی ادراک عمومی و جهت دهی به واکنش های اجتماعی نسبت به بزهکاری ایفا می کنند. یکی از پیامدهای مهم بازتاب رسانه ای جرائم، شکل گیری هراس اخلاقی و فرایند برچسب زنی است که می تواند موجب تحریف واقعیت جرم، تشدید ترس از بزهکاری و تقویت رویکردهای عوام گرایانه در سیاست جنایی شود. مقاله حاضر با رویکردی تحلیلی و مبتنی بر جرم شناسی فرهنگی، به بررسی نقش رسانه ها در تولید هراس اخلاقی، تاثیر آن بر نگرش عمومی نسبت به جرم و بزهکار و پیامدهای اجتماعی و کیفری آن می پردازد. یافته ها نشان می دهد که بزرگ نمایی رسانه ای برخی جرائم، به ویژه جرائم خشونت آمیز و رفتارهای خرده فرهنگی جوانان، زمینه ساز افزایش ترس جمعی، انگ زنی اجتماعی و مطالبه سیاست های کیفری سخت گیرانه می شود؛ درحالی که این وضعیت لزوما بازتابی از افزایش واقعی نرخ جرم نیست.

کلیدواژه ها:

بازتاب رسانه ای جرم ، هراس اخلاقی ، انگ زنی ، جرم شناسی فرهنگی ، عوام گرایی کیفری