واکاوی نوع صلاحیت ذاتی دادگاه اطفال و نوجوانان در قانون آیین دادرسی کیفری و رویه قضایی.

پس از لازم الاجراشدن قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲، مواد قانونی متکثر و آشفته راجع به صلاحیت دادگاه اطفال و نوجوانان، موجب بروز تردیدهایی در خصوص نوع صلاحیت ذاتی این دادگاه شد. از یک سو، برخی مواد قانونی بر «اختصاصی» بودن دادگاه اطفال و نوجوانان تصریح داشته و منطبق بر استانداردها و اصول دادرسی عادلانه وضع شده اند و از سویی دیگر، موادی از قانون موصوف دلالت بر «تخصصی» بودن این محاکم دارند و آن را شعبه ای از دادگاه های کیفری دو محسوب کرده اند. اختلاف نظر میان حقوقدانان و تهافت آرا در رویه قضایی در خصوص این موضوع نیز مشهود است و همین مسئله موجب سردرگمی در شناسایی مرجع حل اختلاف در صلاحیت شده است. همچنین ارائه راه حل را در این موضوع مهم، که از جمله قواعد آمره است، به سلیقه قضات واگذار کرده است. در این مقاله، با بررسی حدود ۵۰ پرونده از محاکم استان اصفهان، و آرای صادره از دادگاه های اطفال و نوجوانان، کیفری دو، تجدیدنظر استان و دیوان عالی کشور، درصدد کشف رویه قضایی حاکم بوده ایم. هدف اصلی این است که مشخص کنیم آیا دادگاه اطفال و نوجوانان دادگاهی اختصاصی و با صلاحیت ذاتی متفاوت و مستقل از دادگاه های کیفری دو است یا شعبه ای از محاکم کیفری دو به شمار می رود که به جرایم اطفال و نوجوانان به صورت تخصصی رسیدگی می کند؟ گفتنی است، نحوه حل اختلاف در صلاحیت رسیدگی به این پرونده ها در رویه قضایی نیز دور از نظر نگارندگان نبوده است. بر اساس یافته ها، دادگاه اطفال و نوجوانان در برابر دادگاه های انقلاب، نظامی، کیفری یک، کیفری یک ویژه رسیدگی به جرایم نوجوانان و کیفری دو، مرجعی «اختصاصی» محسوب می شود و هرگونه حل اختلاف در صلاحیت میان دادگاه اطفال و نوجوانان با مراجع پیش گفته، منحصرا با «دیوان عالی کشور» است.

کلیدواژه ها:

دادگاه اطفال و نوجوانان ، دادگاه کیفری یک ویژه نوجوانان ، دیوان عالی کشور ، صلاحیت ذاتی ، صلاحیت نسبی