«تحلیل سازه ها و شرایط آیینی در دعوای رفع تجاوز و جبران خسارت وارده به املاک مجاور»

«سازه شناسی»، یکی از مهم ترین مولفه های رسیدگی به دعاوی مدنی است که وضعیت آن، در دعاوی خاص، آشفته و اسف بار است. دعاوی مرتبط با «لایحه ی قانونی راجع به رفع تجاوز و جبران خسارات وارده به املاک» مصوب ۲۷/۰۹/۱۳۵۸، جمله مواردی است که هیچگونه تلاشی برای تحلیل و سازه شناسی آن صورت نگرفته است. در اثر ناشناختگی این ماده، عدم تبیین سازه های آن توسط حقوقدانان، بی توجهی و نبود وحدت نظر در رسیدگی های قضایی، برداشت های سلیقه ای و قضاوت های متهافت افزایش یافته و حقوق مردم در معرض تضییع قرارگرفته است. در این مقاله، با به کارگیری روشی نوین در توصیف تحلیلی الفاظ و عبارات، و با استقراء در دیدگاه های قضایی، سازه های سازنده ی دعوا به دو قسم «شرایط اساسی» و «شرایط آیینی» تقسیم شده اند. بر اساس نتایج این پژوهش،۱. «تجاوز متصرف/ خوانده به ملک مجاور» ۲. «فقدان عمد در تجاوز» ۳. «وجود حسن نیت در شخص متصرف» ۴. «اثبات ناآگاهی متصرف از تجاوزات» ۵. «خسارات جزئی مالک زمین مورد تصرف/ تجاوز»، به عنوان ارکان و شرایط اساسی این ماده معرفی می شوند. از سوی دیگر، شرایط ۱. «انقلاب دعوا و تلف حکمی قسمت مورد تجاوز» ۲. «ارجاع به کارشناسی برای تعیین قیمت، خسارت های عمومی و افت قیمت» ۳. «احراز تقدم پرداخت وجوه، جهت صدور حکم به قیمت و خسارات» ۴. «تعیین تکلیف اسناد مالکیتی»؛ مکمل ارکان قبل شده و به عنوان شرایطی فرعی یا آیینی، فرایند رسیدگی را به سرانجام می رسانند. در پایان مقاله نیز، برای کمک به شناسایی کامل مسیر اتمام دعوا، «نقشه ای ذهنی» از فرایند دعوا ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

اشتباه در تصرف ، املاک مجاور ، انقلاب دعوا ، حسن نیت ، خلع ید و قلع وقمع ، سازه شناسی دعوا ، قاعده انصاف