ترسیم نقشه راه مدیریت راهبردی فرهنگ در فضای مجازی ایران: یک مطالعه آینده پژوهی با روش دلفی

زمینه و هدف: فضای مجازی به یک زیست بوم فرهنگی تعیین کننده تبدیل شده است. این پژوهش با هدف ترسیم نقشه راه مدیریت راهبردی فرهنگ جمهوری اسلامی ایران در مواجهه با آینده فضای مجازی و با تاکید بر مولفه های فرهنگی انجام شد. روش: این مطالعه از نظر هدف، توسعه ای-کاربردی و از نظر روش، آینده پژوهی است که با فن دلفی کلاسیک در سه مرحله (کشف، اولویت بندی و تدوین نقشه راه) انجام شد. گروه خبرگان متشکل از ۱۵ متخصص در حوزه های مدیریت فرهنگی، فضای مجازی و آینده پژوهی بودند. یافته ها: در مرحله اول، ۲۱ پیشران کلیدی در ۵ حوزه شناسایی شد. در مرحله دوم، ۱۰ پیشران برتر (از جمله «شتاب در توسعه هوش مصنوعی» و «دگرگونی هویت نسل جوان») اولویت بندی شدند. بر اساس دو پیشران با بیشترین اهمیت و عدم قطعیت، چهار سناریوی محتمل («پارادایم پیشگامی و همسازی فرهنگی-فناورانه»، «پارادایم انفعال و آشفتگی فرهنگی»، «پارادایم صیانتی-انزواگر» و «پارادایم انفعال و فرسایش تدریجی») ترسیم و سناریوی «پارادایم پیشگامی و همسازی فرهنگی-فناورانه» به عنوان چشم انداز مطلوب انتخاب گردید. در نهایت، نقشه راه مبتنی بر چهار راهبرد اصلی «تهاجم نرم»، «توانمندسازی جامعه»، «حکمرانی آینده نگر» و «دیپلماسی فرهنگی» تدوین شد. نتیجه گیری: یافته ها نشان می دهد موفقیت در عرصه فرهنگ دیجیتال، نیازمند گذار از رویکرد واکنشی به پارادایمی آینده ساز، فعال و یکپارچه است که در آن حفظ هویت از مسیر اثرگذاری هوشمندانه و نوآوری بومی محقق می شود.

کلیدواژه ها:

مدیریت راهبردی فرهنگ ، آینده پژوهی ، فضای مجازی ، ایران ، روش دلفی