گونه شناسی مفهوم مرجعیت دانشگاهی از منظر اعضای هیات علمی (مطالعه موردی دانشگاه امام صادق علیه السلام)

در دو دهه اخیر، مقوله مرجعیت علمی به عنوان یکی از الزامات اساسی برای تحقق تمدن نوین اسلامی و اقتدار ملی در اسناد بالادستی جمهوری اسلامی ایران مورد تاکید فراوان قرار گرفته است. با این حال، تمرکز انحصاری بر مرجعیت علمی در ادبیات موجود، منجر به نادیده گرفتن سایر گونه های مفهوم مرجعیت و ایجاد نوعی سردرگمی راهبردی در اولویت بندی منابع و تلاش های دانشگاهی شده است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تدوین گونه شناسی مفهوم «مرجعیت»، دانشگاه امام صادق علیه السلام را به عنوان یک نمونه ماموریت محور مورد مطالعه قرار داده است. این پژوهش با رویکرد کیفی و پارادایم تفسیری به انجام رسیده و داده های پژوهش از طریق مصاحبه های عمیق نیمه ساختاریافته با ۳۱ نفر از اعضای هیات علمی گردآوری و با روش تحلیل مضمون تجزیه و تحلیل شده است. یافته ها نشان داد مرجعیت نه یک ویژگی ثابت، بلکه رابطه ای اجتماعی میان سه رکن فاعل، محتوا و مخاطب است. در محور محتوا، گونه هایی نظیر مرجعیت علمی، مرجعیت تربیتی، مرجعیت در حل مسائل حاکمیت، مرجعیت عملی و اعتقادی و مرجعیت در دانشگاه داری شناسایی شدند. در محور فاعل، مرجعیت نهاد دانشگاه، مرجعیت اعضای هیات علمی و استادان، مرجعیت تیم های حل مسئله و مرجعیت گروه های علمی به دست آمد. همچنین در محور مخاطب، جوامع علمی، حاکمیت و جامعه عمومی به عنوان مخاطبان اصلی احصا شدند. نتایج حاکی از آن است که تعیین گونه منتخب مرجعیت، پیش شرط اساسی برای پیکره بندی سازمانی و هم راستایی تلاش های مدیریتی در جهت تحقق چشم اندازهای موردنظر است.

کلیدواژه ها:

مرجعیت ، مرجعیت علمی ، گونه شناسی ، دانشگاه ماموریت محور ، دانشگاه امام صادق علیه السلام