واقع گرایی تدافعی در سیاست خارجی ایران: مطالعه جنگ ۱۲ روزه

در ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ رژیم اسرائیل با حمله مستقیم به خاک ایران، فرماندهان ارشد نظامی، دانشمندان هسته ای و زیرساخت های دفاعی را هدف قرار داد. موفقیت اولیه این عملیات، اسرائیل را به این جمع بندی رساند که توان بازدارندگی و انسجام دفاعی ایران فروپاشیده و زمینه برای تضعیف مشروعیت نظام و حتی براندازی آن فراهم شده است؛ از این رو در روزهای آغازین جنگ دوازده روزه از «تسلیم کامل ایران» سخن به میان آورد. با این حال، جمهوری اسلامی ایران با اتکا به منطق واقع گرایی تدافعی و پرهیز هوشمندانه از تشدید تنش، توانست ظرفیت بازدارندگی و توان مدیریت بحران خود را آشکار ساخته و در نهایت طرف غربی را مجبور به ارائه پیشنهاد مذاکره و صلح کند. این پژوهش با روش توصیفی–تحلیلی به ارزیابی سازگاری نظریه واقع گرایی تدافعی با رفتار سیاست خارجی ایران در جریان جنگ دوازده روزه می پردازد. پرسش اصلی آن است که چگونه می توان سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران را براساس منطق واقع گرایی تدافعی در ایام جنگ ۱۲ روزه تحلیل کرد؟ فرضیه پژوهش بیان می کند که ایران تلاش کرد حمله اسرائیل را در چارچوب مدیریت شده ای پاسخ دهد تا ضمن جلوگیری از تشدید بحران، پایه های بازدارندگی خود را بازسازی و به مهاجم اثبات کند. متغیرهایی چون معضل امنیت، سیاست دفاعی، ادراک نخبگان و عوامل ساختاری(تعادل تهاجمی–تدافعی) در این چارچوب نظری قابل تحلیل اند.

کلیدواژه ها:

واقع گرایی تدافعی ، جمهوری اسلامی ایران ، جنگ ۱۲ روزه ، اسرائیل ، غرب آسیا