تاملی در بسترها و راهکارهای شکاف فرهنگی بین نسلی در میان مردم بلوچستان

با سیطره فزاینده رسانه ها و فضاهای مجازی و مهاجرت بی سابقه به شهرهای بزرگ تر، نسل جدید در بلوچستان در معرض الگوهای متنوعی از سبک زندگی، مصرف فرهنگی و مجاری نوین هویت یابی قرار گرفته و از نسل قدیم گسستی فرهنگی پیدا کرده است. مصادیق این شکاف فرهنگی بین نسلی را می توان در کمرنگ شدن میزان پایبندی به عرف قدیم، همبستگی های قبیله ای و سنن محلی به وضوح مشاهده کرد.  شرایط خاص بلوچستان نیز، از جمله توسعه نیافتگی تاریخی، حاشیه نشینی اجتماعی و تبعیض ساختاری بر تشدید و تعمیق زمینه های این شکاف افزوده است. پژوهش حاضر درصدد است با روشی تحلیلی- توصیفی و با استفاده از داده های اسنادی و میدانی به این مسئله بپردازد که بسترهای اصلی برسازنده این شکاف فرهنگی بین نسلی در بلوچستان کدام اند و چگونه می توان این پدیده را در جهت کاستن از آسیب ها و رنج هایی که متوجه زندگی روزمره هر دو نسل می کند مدیریت کرد. نتایج تحلیل نشان می هد که شکاف نسلی در میان مردم بلوچ محصول مواجهه دو تجربه ی تاریخی-اجتماعی متفاوت از دو نسل است که یکی بر سنت و بقا در شرایط محرومیت و حاشیه نشینی تکیه دارد و دیگری با آموزش، رسانه و جهان مدرن پیوند خورده است.لذا ایجاد فضاهای گفت وگو و تعامل بین نسلی که در آن روایت های متفاوت از زندگی و هویت بازنمایی شود می تواند راهکاری سودمند باشد. در سطح نهادی و ساختاری نیز می توان با سیاست هایی که مثلا آموزش رسمی و غیررسمی به انتقال میراث فرهنگی و زبانی بلوچ بپردازد و در عین حال فرصت های جدید برای مشارکت اجتماعی و اقتصادی نسل جوان را فراهم کند به حل مسئله کمک کرد. همچنین نهادهای مدنی و فرهنگی می توانند به عنوان میانجی عمل کرده و پروژه هایی مشترک میان نسل ها (مثلا در حوزه هنر، موسیقی محلی یا فعالیت های اجتماعی) طراحی کنند. بدین ترتیب، شکاف نسلی نه به عنوان یک بحران، بلکه به مثابه فرصتی برای بازاندیشی در هویت بلوچ و بازتعریف رابطه ی سنت و مدرنیته دیده می شود که هم رنج ها و آسیب ها را کاهش می دهد و هم زمینه ای برای توانمندسازی جامعه در برابر چالش های آینده فراهم می کند.

کلیدواژه ها:

شکاف فرهنگی ، زندگی روزمره ، تجربه نسلی ، دگردیسی ارزشی