بررسی مفهوم «نقطه» در اندیشه عین القضات همدانی و نوآوری های او

«نقطه» از اصطلاحات مهم عرفانی در منظومه فکری عین القضات همدانی است که او در ممجموعه آثار خود از آن معانی متعددی را اراده کرده است. در این جستار بر آنیم تا افزون بر دسته بندی معانی «نقطه» در نظام فکری عین القضات، به درک و دریافتی عمیق و درست از این اصطلاحات نزدیک شویم. نتایج مقاله نشان می دهد که عین القضات اصطلاح عرفانی «نقطه» را در پنج مفهوم به کار برده است: ۱. اطلاق «نقطه» بر مصادیق بیرونی مانند خداوند، پیامبران، ابلیس و آدمی که ذیل این دسته عین القضات اصطلاح «نقطه نبوت» را به کار برده و «نقطه طه» را ابداع کرده است؛ ۲. «نقطه» در معنای مرکز، نهایت و اصل یک مساله که ذیل آن به ترکیباتی مانند «نقطه درد»، «نقطه تسلیم»، «نقطه سماع» و «نقطه لا» اشاره و «نقطه کبریاء الله» را وضع کرده است؛ ۳. «نقطه» در معنای علم ازلی خداوند؛ ۴. «نقطه» در معنای فنا در وجود خداوند. اصطلاحات کم کاربرد همچون «نقطه بای بسم الله» و «نقطه عبودیت» در این دسته قرار می گیرند؛ ۵. اشاره به امری موجود اما مبهم و توصیف ناپذیر که ذیل آن می توان به ابداع اصطلاحات «نقطه میم بسم الله» و «نقطه هو» اشاره کرد.

کلیدواژه ها:

نقطه ، اصطلاح عرفانی ، عین القضات همدانی ، نقطه هو ، نقطه طه ، نقطه لا