بادیلدا و باد اردا: ریشه شناسی نام یکی از شخصیتهای ابومسلم نامه

سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 15

فایل این مقاله در 26 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_CLASS-17-1_012

تاریخ نمایه سازی: 22 مهر 1405

چکیده مقاله:

بادیلدای سمرقندی یکی از عیاران داستان های پهلوانی ابومسلم نامه و زمجی نامه است. معنی نام این شخص در صورت فعلی آن روشن نیست. در این مقاله کوشیدیم منشا آن را با جستجو در منابع ایرانی باستان و ایرانی میانه مشخص کنیم و نشان دهیم که بادیلدا صورتی ازعبارت فارسی میانه wād ī ardā است که به صورت قالبی در این زبان به کار می رفته است و اردا در آن صفت اصلی باد بوده است. این عبارت از ترکیب وصفی اوستایی باد اشون vāta- aṣ̌auuan- به معنی باد پیرو اشه (مجازا پارسا) گرفته شده است و به یکی از صفات اصلی ایزد باد (واته) در اوستا اشاره دارد. عبارت فارسی میانه احتمالا به صورت باد اردا bād e ardā به فارسی نو رسیده و تحت تاثیر برخی ویژگی های آوایی مناطق شمال شرقی ایران به شکل نام خاص بادیلدا درآمده است و ظاهرا در نواحی آسیای میانه بر عیار سمرقندی داستان ابومسلم نامه و زمجی نامه نهاده شده است. این نام گذاری نباید پیش از سده چهارم ه.ق بوده باشد، زیرا چارچوب اصلی داستان ابومسلم نامه به شکلی که امروزه در دست داریم احتمالا در دوره غزنوی به وجود آمده است و بادیلدای عیار نیز یا در همین زمان یا در سده های بعدی به این داستان پیوسته است.

نویسندگان

لیلا ورهرام

استادیار گروه فرهنگ و زبان های باستانی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران،تهران، ایران.

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • ابوطاهر طرسوسی (۱۳۸۰)، ابومسلم نامه، به کوشش حسین اسماعیلی، ج۱و۲، ...
  • اسماعیلی، حسین (۱۳۸۰)، مقدمه بر: ابومسلم نامه، به کوشش حسین ...
  • اسماعیلی، حسین (۱۳۹۷)، مقدمه بر: زمجی نامه، به اهتمام حسین ...
  • افغانی نویس عبدالله (۱۳۶۹)، لغات عامیانه فارسی افغانستان، موسسه تحقیقات ...
  • زمجی نامه (۱۳۹۷)، به اهتمام حسین اسماعیلی، تهران، معین ...
  • قائم مقامی، اجمدرضا (۱۳۹۶)، «منشا کهن بعضی ترکیبات و عبارات ...
  • قریب، بدرالزمان (۱۳۷۴)، فرهنگ سغدی، سغدی-فارسی- انگلیسی، تهران، فرهنگان ...
  • قریب، بدرالزمان (۱۳۸۶)، « طلسم باران از یک متن سغدی» ...
  • کیا، خجسته (۱۳۷۵)، قهرمانان بادپا در قصه ها و نمایش ...
  • محجوب، محمدجعفر (۱۳۶۸)، «ابومسلم نامه، سرگذشت ابومسلم خراسانی (۱)، ایران ...
  • هادخت نسک (۱۳۷۱)، گزارنده مهشید میرفخرایی، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی ...
  • Abū Ṭāher Ṭarsūsī. ۱۳۸۰ A.H. Sh. Abū Muslim nāma. Edited by Ḥosayn Esmāʿīlī. ...
  • Afghānī Nevīs, ʿAbdullāh. ۱۳۶۹ A.H. Sh. Lughāt e ʿĀmiyāna ye Fārsī ye ...
  • Benveniste, E. (۱۹۴۰). Textes Sogdiens (Mission Pelliot, III), Paris, Librairie ...
  • Boyce, M. (۱۹۷۵). A History of Zoroastrianism, vol I: The ...
  • Durkin-Meisterernst, D. (۲۰۰۴). Dictionary of Manichaean Middle Persian and Parthian, ...
  • Esmāʿīlī, Ḥosayn. ۱۳۸۰ A.H. Sh. “Introduction to Abū Muslim nāma.” In Abū Muslim nāma, ...
  • Esmāʿīlī, Ḥosayn. ۱۳۹۷ A.H. Sh. “Introduction to Zamajī Nāma.” In Zamajī Nāma, ...
  • Gershevitch, I. (۱۹۴۶). “Sogdian Compounds”, TPhS: ۱۳۷-۱۴۹ ...
  • Gershevitch, I. (۱۹۵۹). The Avestan Hymn to Mithra, London-NewYork, Cambridge ...
  • Gershevitch, I. (۱۹۶۱), A Grammar of Manichaean Sogdian, Oxford, Basil-Blackwell ...
  • La Geste d’ Ardashir Fils de Pâbag Kārnāmag ī Ardaxšēr ...
  • Gray, (۱۹۳۰), L. H. The Foundations of the Iranian Religion, ...
  • Hādokht Nask. ۱۳۷۱ A.H. Sh. Translated by Mahšīd Mīr Faxrāʾī. Tehran: Pazhūhešgāh e ʿOlūm ...
  • Hādōxt Nask ۲ (۲۰۰۰), Il Racconto zoroastriano della Sorte Dell’anima, ...
  • Ḥassandust, Moḥammad. ۱۳۹۳ A.H. Sh. Farhang e Rīsha shenākhtī ye Zabān e Fārsī ...
  • Heninng, W. B (۱۹۴۰). Sogdica, James G. Forlong Fund, Vol. ...
  • Heninng, W. B (۱۹۴۶). “The Sogdian Texts of Paris”, BSOAS ...
  • Heninng, W. B (۱۹۶۵). “A Sogdian god”, BSOAS, Vol. ۲۸, ...
  • Hübschmann, H. (۱۸۹۵). Persische Studien, Strasburg, Verlag von Karl J. ...
  • Jamasp Asana, J. M. (۱۹۱۳). The Pahlavi texts. Bombay, Fort Printing Press ...
  • Kiyā, Ḵojasta. ۱۳۷۵ A.H. Sh. Qahremānān e Bādpā dar Qeṣa hā va Namāyeš hā ye Īrānī: Barrasī ye ʿAnāṣer ...
  • MacDonell, A. A. (۱۹۶۳), The Vedic Mythology, Varanasi, Indological Book ...
  • Maḥjūb, Moḥammad Jaʿfar. ۱۳۶۸ A.H. Sh. “Abū Muslim nāme: Sarguḏašt e Abū Muslim e Ḵorāsānī (۱)” [Abū Muslim nāme:The ...
  • Qāʾem Maqāmī, Aḥmad Rezā. ۱۳۹۶ A.H. Sh. “Man shaʾ e kohan e baʿżī ...
  • Qarīb, Badr al Zamān. ۱۳۷۴ A.H. Sh. Farhang e Soġdī: Soġdī–Fārsī–Engelīsī [Sogdian Dictionary: ...
  • Qarīb, Badr al Zamān. ۱۳۸۶ A.H. Sh. “Ṭalesm e Bārān az Yek Matn e Soġdī” [The ...
  • Shenkar, M. (۲۰۱۴). Intangible Spirits and Graven Images: The Iconography ...
  • Sims-Williams, N. (۲۰۰۰), Bactrian Documents from Northern Afghanistan I: Legal ...
  • Sims-Williams, N., Durkin-Meisterernst, D. (۲۰۲۲). Dictionary of Manichaean Sogdian and ...
  • Skjærvø, P. O. (۲۰۱۴). “Review of DMT III/۲”, Orientalische Literaturzeitung ...
  • Sundermann, W. (۱۹۹۴). “Eine Liste Manichäischer Götter in Sogdischer Sprache“, ...
  • Zamjī nāma. ۱۳۹۷ A.H. Sh. Edited by Ḥosayn Esmāʿīlī. Tehran: Moʿīn. [in Persian] ...
  • The Zand ī Wahman Yasn, a Zoroastrian Apocalypse (۱۹۹۵). Carlo ...
  • منابع اینترنتیhttps://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcs/iran/airan/avesta/avest.htmTITUS version by Jost Gippert,Frankfurt a/M, ۱۵.۷.۱۹۹۶ / ۲۸.۲.۱۹۹۸ ...
  • نمایش کامل مراجع