بررسی نسخه خطی رساله «باه نامه»: تحلیل محتوایی و جایگاه آن

رساله «باه نامه» اثری مختصر به زبان فارسی است که به موضوع قوه باه و ابعاد گوناگون آن می پردازد. این نوشته علاوه بر طرح مسائل پزشکی، جنبه های فرهنگی و اجتماعی مرتبط را نیز بررسی می کند. ساختار رساله شامل مقدمه، دو فصل و سی باب است. در مقدمه، مباحثی همچون آداب نزدیکی و دلایل نامگذاری اثر آمده و فصلهای بعدی به حفظ تندرستی، علل بروز بیماریها و دیدگاه حکمای قدیم درباره اختلالات جنسی اختصاص دارد. پایان رساله در سی باب به معرفی گیاهان، داروها و خوراکی هایی که در تقویت نیروی جنسی موثر دانسته شده اند، می پردازد. از این رساله دو نسخه خطی در کتابخانه مجلس شورای اسلامی نگهداری می شود: نسخه نخست با عنوان «تحفه الملوک» در ۲۳ صفحه و به تاریخ ۱۲۴۲ ه‍.ق و نسخه دوم منسوب به نظام الدین احمد، همراه با «فرس نامه» و یک رساله طبی دیگر، در ۳۳ صفحه و به تاریخ ۱۲۴۹ ه‍.ق. این دو نسخه از نظر محتوا مشابه اند، اما در برخی جزئیات نگارشی و تاریخی تفاوت دارند. پژوهش حاضر با تکیه بر این دو نسخه، به معرفی و تحلیل علمی، ادبی و تاریخی رساله «باه نامه» می پردازد.

کلیدواژه ها:

Coitus ، History of Medicine ، Manuscript ، Sexual and gender disorders ، Traditional Medicine ، مقاربت ، تاریخ پزشکی ، نسخه خطی ، اختلالات جنسی و جنسیتی ، طب سنتی