مقایسه دوز سداتیو پروپوفول و دگزامتازون بر شدت و بروز سردرد پس از پونکسیون سخت شامه بعد از بی حسی نخاعی در سزارین انتخابی: یک کارآزمایی بالینی تصادفی دوسوکور

زمینه و هدف: سردرد پس از پونکسیون سخت شامه (PDPH) یکی از شایع ترین عوارض بی حسی نخاعی در زنان کاندید سزارین انتخابی است که کیفیت زندگی مادر، تعامل مادر-نوزاد و دوره بستری را تحت تاثیر قرار می دهد. این مطالعه با هدف مقایسه اثر دوز سداتیو پروپوفول و دگزامتازون بر شدت و فراوانی PDPH و تغییرات شاخص های همودینامیک انجام شد. روش تحقیق: این کارآزمایی بالینی تصادفی دوسوکور بر روی ۱۳۸ زن باردار (۱۸–۴۵ سال، با وضعیت فیزیکی انجمن متخصصین بیهوشی آمریکا (ASA) کلاس I یا II) در بیمارستان کوثر ارومیه انجام شد. بیماران به صورت تصادفی به دو گروه دریافت کننده دگزامتازون ۸ میلی گرم وریدی تک دوز یا انفوزیون پروپوفول ۳۰ میکروگرم بر کیلوگرم در دقیقه (بلافاصله پس از خروج جنین) تقسیم شدند. پیامد اولیه، بروز PDPH طی ۲۴ ساعت اول پس از عمل بود. شدت سردرد بر اساس مقیاس VAS در ۹ زمان پیگیری (۱، ۲ و ۲۴ ساعت و روزهای ۲ تا ۷ پس از عمل) ارزیابی شد.  شدت سردرد با مقیاس VAS در ۹ زمان و شاخص های همودینامیک (SBP، DBP، MAP، HR و SpO₂) در چهار زمان ارزیابی گردید. تحلیل داده ها با آزمون های Mann-Whitney U، Friedman، Chi-square و مدل تحلیل اندازه گیری های مکرر انجام شد. یافته ها: هیچ تفاوت معنی داری بین دو گروه در شدت یا فراوانی PDPH در هیچ زمان پیگیری مشاهده نشد (۰.۰۵>P). بیشترین شدت و فراوانی PDPH در ۲۴ ساعت و روز دوم بود و سپس به تدریج کاهش یافت تا روز هفتم تقریبا به صفر رسید. تغییرات همودینامیک در هر دو گروه خفیف، خودمحدودشونده و مشابه بود و هیچ عارضه جدی گزارش نشد. نتیجه گیری: دگزامتازون ۸ میلی گرم وریدی و پروپوفول ۳۰ میکروگرم/کیلوگرم/دقیقه تفاوت قابل توجهی در پیشگیری از PDPH ایجاد نکردند و هر دو از نظر ایمنی همودینامیک قابل اعتماد بودند. تمرکز بر عوامل تکنیکی پیشگیرانه توصیه می شود.

کلیدواژه ها:

Cesarean section ، Dexamethasone ، Hemodynamics ، Post-dural puncture headache ، Propofol ، Spinal anesthesia ، سزارین ، دگزامتازون ، همودینامیک ، سردرد پس از پونکسیون سخت شامه ، پروپوفول ، بی حسی نخاعی