اثربخشی شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی بر اضطراب اجتماعی و خودکارآمدی تحصیلی دانش-آموزان پسر دارای لکنت زبان

مقدمه: دانش­ آموزان دارای لکنت با مشکلاتی در زمینه اضطراب اجتماعی و خودکارآمدی تحصیلی مواجه هستند که به درمان آن کمتر توجه شده است. بنابراین، این پژوهش با هدف تعیین اثربخشی شناخت­ درمانی مبتنی بر ذهن ­آگاهی بر اضطراب اجتماعی و خودکارآمدی تحصیلی دانش­ آموزان دارای لکنت انجام شد. روش کار­: پژوهش حاضر نیمه ­آزمایشی با طرح پیش­ آزمون و پس ­آزمون با دوره پیگیری همراه با گروه گواه بود. جامعه پژوهش شامل تمامی دانش ­آموزان پسر مقطع متوسطه اول دارای لکنت زبان شهر دزفول در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ بودند. در این راستا ۳۰ نفر از آنان به شیوه نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند و به­ صورت تصادفی در دو گروه ۱۵ نفره آزمایش و گواه گمارده شدند و به پرسش­نامه­ های اضطراب اجتماعی برای نوجوانان (لاگرکا و لوپز، ۱۹۹۸) و خودکارآمدی تحصیلی (جینکز و مورگان، ۱۹۹۹) پاسخ دادند. سپس گروه آزمایش به مدت ۱۰ جلسه ۹۰ دقیقه ­ای پروتکل درمان ذهن ­آگاهی مبتنی بر شناخت (بوردیک، ۲۰۱۷) را دریافت کردند، در حالی­که گروه گواه آموزشی دریافت نکرد. بعد از اتمام جلسات پس­آزمون و دو ماه بعد نیز آزمون پیگیری اجرا شد. برای تحلیل داده ­ها از آزمون اندازه­ گیری مکرر با نرم ­افزار SPSS نسخه ۲۴ استفاده شد. یافته­ ها: نتایج نشان داد بین میانگین نمرات اضطراب اجتماعی و خودکارآمدی تحصیلی در دو گروه آزمایش و گواه در مرحله پیش­ آزمون، پس ­آزمون و دوره پیگیری تفاوت معنی­ داری وجود دارد و این مداخله توانسته منجر به کاهش اضطراب اجتماعی و افزایش خودکارآمدی تحصیلی در گروه نمونه شود (۰/۰۱>p). بر اساس اندازه اثر به دست آمده، تاثیر بر اضطراب اجتماعی ۰/۴۱ و بر خودکارآمدی تحصیلی ۰/۲۸ بود.   نتیجه ­گیری: می­توان گفت که شناخت ­درمانی مبتنی بر ذهن ­آگاهی بر کاهش اضطراب اجتماعی و بهبود خودکارآمدی تحصیلی دانش ­آموزان دارای لکنت می­تواند موثر باشد. بنابراین، پیشنهاد می­شود شناخت ­درمانی مبتنی بر ذهن ­آگاهی در کلینیک ­ها و مراکز خدمات روان­شناسی به عنوان یک روش مداخله ­ای موثر به کار گرفته شود.

کلیدواژه ها:

Mindfulness -based Cognitive ، Social anxiety ، Academic self-efficacy ، Stuttering. ، شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی ، اضطراب اجتماعی ، خودکارآمدی تحصیلی ، لکنت زبان.