رسانه و عدالت کیفری؛ تحلیل فقهی حقوقی دوگانه «دادگستری رسانهای» و «رسانه دادگستر»

با ظهور رسانه های نوین، به ویژه بسترهای دیجیتال و شبکه های اجتماعی، تاثیرگذاری رسانه بر افکار عمومی در پرونده های قضایی به طور بی سابقه ای افزایش یافته است. این امر تنش های ذاتی میان حق آزادی بیان، حق دسترسی به اطلاعات و اصول دادرسی عادلانه از جمله اصل برائت و حق بر حریم خصوصی را تشدید می کند. «دادگستری رسانه ای» به پدیده ای اشاره دارد که در آن پوشش رسانه ای با اتکا بر گزارش های هیجان انگیز، گزینشی و جانب دارانه بر افکار عمومی تاثیر گذاشته و می تواند نتیجه دادرسی را تحت شعاع خود قرار دهد. در مقابل، «رسانه دادگستر» به نقش سازنده و مثبت رسانه در ارتقای شفافیت، پاسخ گویی و آگاهی بخشی عمومی در نظام عدالت کیفری می پردازد. این مقاله از نوع توصیفی تحلیلی است و با استفاده از مطالعه کتابخانه ای و تحلیل اسناد شامل قوانین، آرا و منابع فقهی و حقوقی و با اتخاذ رویکردی بین رشته ای، این دوگانه را از منظر فقه اسلامی و حقوق موضوعه تحلیل می کند. یافته های پژوهش نشان می دهد که «دادگستری رسانه ای» با ایجاد پیش داوری عمومی و فشار بر مراجع قضایی می تواند موجب تضعیف اصول بنیادین دادرسی عادلانه مانند اصل برائت و بی طرفی دادگاه شود. در مقابل، «رسانه دادگستر» با ترویج شفافیت و پاسخ گویی، نقش سازنده ای در افشای فساد و نظارت بر قدرت ایفا می کنند.

کلیدواژه ها:

عدالت کیفری ، دادگستری رسانه ای ، رسانه های دادگستر ، فقه اسلامی ، حقوق رسانه ، دادرسی عادلانه ، حریم خصوصی