تقصیر فاحش در نظام کیفری ایران؛ از ارکان و معیار تا آثار و مبانی آن در تشدید واکنش کیفری

با تزلزل اصل عمدی بودن مسوولیت کیفری پس از شناسایی تقصیر جزایی، اغلب اندیشمندان برای تعیین واکنش کیفری در قبال رفتارهای تقصیرمدار، واکنش خفیف تری در مقایسه با جرم عمدی را تجویز می کنند، اما گاهی بی پروایی نسبت به خطرات وسیع یک رفتار سرزنش اجتماعی شدیدی را به دنبال دارد و این امر موجب شود تا حقوق کیفری در مقابل رفتار متصف به تقصیر فاحش، واکنشی همانند رفتار عمدی داشته باشد که غالبا از سوی حقوق دانان، تجویز چنین واکنشی در قبال تقصیر فاحش با مبانی نظام کیفری ایران در منافات دانسته می شود. در این پژوهش با رویکردی توصیفی تحلیلی ضمن بررسی تقصیر فاحش در پرتو مطالعه ارکان مفهومی، معیار، آثار و مبانی آن در تشدید واکنش کیفری، مشخص می شود که قانون مجازات اسامی مصوب ۱۳۹۲در یک اقدام نوآورانه تقصیر فاحش را با عنایت به مبانی آن از قبیل نقض عمدی استانداردهای رفتاری و تعدیل خودخواهی اجتماعی بزهکار، به عنوان یکی از عوامل تحقق عمد در جنایات به شمار آورده و در تبصره ماده ۲۹۲با تلفیقی از نظریه نوعی و ذهنی، معیار سنجش مشخصی را برای احراز آن توسط مرجع قضایی در نظرگرفته است.

کلیدواژه ها:

تقصیر فاحش ، عمد تقصیری ، بی پروایی ، تقصیر جزایی ، عمد جزایی ، خطای شدید ، عنصر معنوی