جایگاه جرم مادی صرف با نگاهی به رویکرد قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ به عنصر روانی جرم

جرم مادی صرف که از وضعیت ذهنی مجرمانه فاصله گرفته و به صرف هستی پذیری عنصر مادی محقق می شود، گاه با ضابطه ای مشخص، مخلوق قانونگذار (جرائم مادی منصوص) است و در مواردی نیز، با ضابطه ای نامشخص، مخلوق دکترین و رویه قضایی (جرائم مادی غیر منصوص) می باشد. پرسش مورد نظر در نوشتار حاضر، جایگاه جرائم مادی صرف در قانون مجازات اسامی مصوب ۱۳۹۲است. این قانون اصولا جرم مادی صرف را مورد شناسایی قرار نداده است؛ مگر اینکه قانون گذار به طور صریح، به آن تصریح کند. این استنباط برخاسته از غایت قانون گذار در پیشبینی مواد ۱۴۴و ۱۴۵قانون پیش گفته است که قاعده را بر «لزوم احراز عنصر روانی» در تمام جرائم قرار داده است؛ به نحوی که ذهنیت مرتکب تمامی اجزای عنصر مادی جرم را در بر گرفته و در نهایت با استناد به این قاعده، عامل اصلی سرزنش انسان را «وضعیت ذهنی و دماغی» او معرفی می نماید. یافته این تحقیق که با رویکرد توصیفی تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ای نگارش یافته، آن است که به خلاف تفاسیر دکترین حقوقی، در حقوق کیفری ایران جرم بدون عنصر روانی قابلیت تحقق ندارد و احراز ارکان عنصر روانی در تمامی جرائم ضروری است

کلیدواژه ها:

عنصر روانی ، جرایم مادی صرف ، جرایم با مسئولیت مطلق ، جرایم عمدی ، جرایم غیر عمدی