آسیب شناسی روش های جبران خسارت معنوی در حقوق موضوعه ایران

خسارت معنوی به عنوان لطمه ای که بر عواطف، احساسات، آبرو و تمامیت روحی روانی اشخاص وارد می آید، امروزه بخش گسترده ای از دعاوی مسوولیت مدنی را به خود اختصاص داده است؛ این در حالی است که کارایی طرق جبران این خسارت در حقوق موضوعه ایران، به شکلی بایسته اثبات نشده است. این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی و با تکیه بر مطالعه کتابخانه ای، ضمن آسیب شناسی روش های جبران خسارت معنوی، چالش های بنیادین نظام جبران این نوع خسارت را مورد نظر قرار می دهد. یافته های تحقیق حاکی از آن است که در نظام حقوقی ایران، مفاهیم خسارت معنوی و خسارت روانی از منظر مفهومی و ماهیتی، برابر و یکسان در نظر گرفته می شود که به اتخاذ رویه های نادرست در محاکم دامن می زند. همچنین فقدان نهاد «عذرخواهی» به عنوان یکی از موثرترین طرق جبران غیرمالی، فقدان ضابطه عینی برای تقویم ریالی خسارت، عدم امکان اعاده کامل به وضع سابق، ابهام در سازکار جلب رضایت و اعاده حیثیت و در نهایت خلا مشهود عدالت جبرانی، چالش هایی است که در این حوزه باید تدبیر شود. پیشنهاد نوشتار حاضر در این راستا، سه راهکار علمی و عملیاتی با رویکرد قضایی و تقنینی شامل تدوین «آیین نامه ارزیابی خسارت معنوی» مبنی بر طراحی جدول شاخص های کیفی آسیب، تاسیس فرایند جبران ترمیمی در قانون آیین دادرسی کیفری، اصلاح ماده ۱۰قانون مسوولیت مدنی و طراحی و راه اندازی صندوق تامین خسارت های معنوی در نظام قضایی کشور است

کلیدواژه ها:

آسیب شناسی ، خسارت معنوی ، عدالت جبرانی ، روش های جبران ، بزه دیده