وبگاه های شبکه های اجتماعی؛ موهبت یا تهدید برای دانشجویان آموزش عالی بنگلادش

امروزه، وبگاه های شبکه های اجتماعی (SNSs: Social networking sites) به بخشی جداناپذیر از حیات دانشگاهی، اجتماعی و حرفه ای دانشجویان آموزش عالی در بنگلادش تبدیل شده است. در پژوهش پیش رو تلاش شده است این موضوع بررسی شود که آیا وبگاه های شبکه های اجتماعی برای دانشجویان برخی موسسات آموزش عالی شهر راجشاهی در بنگلادش بیشتر موهبت است تا تهدید. در این مطالعه از طرح پژوهشی توصیفی مقطعی با رویکرد روش های ترکیبی استفاده شد. داده های اولیه از طریق پرسشنامه برساخته گردآوری شد. این پرسشنامه میان ۵۰ دانشجوی آموزش عالی در پنج موسسه توزیع شد: دانشگاه راجشاهی، دانشگاه مهندسی و فناوری راجشاهی، کالج پزشکی راجشاهی، کالج راجشاهی، و کالج تربیت مدرس. نمونه ها به طور هدف مند انتخاب شدند. همچنین، مصاحبه غیررسمی و بدون ساختار با دانشجویان و مدیران منتخب انجام شد. داده های ثانویه نیز از متون علمی متاخر،گزارش های رقومی ملی و بین المللی، و منابع سیاستی مرتبط استخراج شد. داده های کمی با استفاده از آمار توصیفی (فراوانی و درصد) و یادداشت های حاصل از مصاحبه ها از طریق تحلیل محتوا بررسی شد. نتایج نشان داد میزان مشارکت پاسخ دهندگان در استفاده از شبکه های اجتماعی بالاست؛ به طوری که ۹/۳۵ درصد از آنان روزانه دو تا سه ساعت، ۵/۲۰ درصد روزانه سه تا چهار ساعت، و ۸/۳۰ درصد روزانه بیش از چهار ساعت از این شبکه ها استفاده می کنند. فیس بوک بیشترین میزان استفاده را داشت (۵/۷۴ درصد)، اما یوتیوب از دید دانشجویان بهترین پلتفرم ارزیابی شد (۸/۵۸ درصد). مهم ترین اهداف استفاده از این شبکه ها عبارت بود از سرگرمی (۳/۳۵ درصد)، ارتباط (۴/۲۹ درصد) و مطالعه علمی و آموزشی (۸/۱۱ درصد). بیشتر پاسخ دهندگان از فرصت های کسب درآمد از طریق شبکه های اجتماعی (۴/۸۰ درصد) و تاثیر این شبکه ها بر سلامت روان (۲/۸۸ درصد) آگاهی داشتند. همچنین، بیشتر آنان معتقد بودند که شبکه های اجتماعی مستعد انتشار شایعات و اخبار جعلی (۱۰۰ درصد) و مخاطرات مرتبط با جرایم سایبری (۲/۸۷ درصد) است. در مجموع، ۶۲ درصد از پاسخ دهندگان شبکه های اجتماعی را موهبت، ۲۰ درصد آن را تهدید و ۱۶ درصد نیز آن را نه موهبت و نه تهدید تلقی کردند. برای نتیجه گیری باید گفت شبکه های اجتماعی فناوری هایی مشروط هستند؛ به این معنا که ارزش و پیامدهای آن ها به عواملی همچون هدف استفاده، مدت زمان استفاده، سطح سواد دیجیتال، حمایت های نهادی و رعایت اصول ایمنی در فضای برخط بستگی دارد.

کلیدواژه ها:

جرایم سایبری ، دانشجویان آموزش عالی ، سلامت روان ، سواد دیجیتال ، وبگاه های شبکه های اجتماعی