الگوی رشد روان شناختی مبتنی بر مفهوم شکر در منابع اسلامی

پژوهش حاضر با هدف استخراج، تبیین و تدوین الگوی رشد روان شناختی مبتنی بر شکر در آیات و روایات انجام شد. در این مطالعه، منابع دینی با روش «تحلیل کیفی محتوای متون دینی» بررسی و تحلیل گردید؛ روشی میان رشته ای که طی آن مفاهیم، ساختارها و سازوکارهای روان شناختی در متن های دینی به صورت کیفی استخراج و تفسیر می شود. فرایند پژوهش در چهار مرحله واژه پژوهی، مفهوم پژوهی دینی، استخراج تعریف و تحلیل و تبیین مفهومی سامان یافت و در نهایت به الگوسازی مفهومی رشد روان شناختی مبتنی بر شکر انجامید. یافته ها نشان داد که این مفهوم در آموزه های اسلامی صرفا واکنشی به دریافت نعمت نیست، بلکه سازهای درونی، چندبعدی و فرایندی تحول آفرین است. مولفه «ساختار» الگوی پیشنهادی به دست آمده از سه رکن اساسی «شناخت توحیدی منعم»، «ادراک تفضل الهی» و «توجه و بازارزیابی نعمت» تشکیل شده است. بر اساس این الگو، مواجهه فرد با این مولفه ها، او را به کنش های فعال بسط دهنده و محافظتی سوق می دهد. نتیجه و پیامد این فرایند ادراکی - کنشی، تجربه ای هیجانی و شورآفرین است که به رشد روان شناختی فرد منتهی می شود. نتایج به دست آمده با معیارهای «اعتبارپذیری»، «انتقال پذیری»، «اطمینان پذیری» و «تصدیق پذیری»، قابلیت مناسبی برای استفاده در پژوهش های روان شناختی، مثبت نگر، معنوی و مطالعات میان رشته ای اسلامی دارد و می تواند به عنوان الگویی بومی و معتبر مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

شکر ، الگوی رشدکنندگی ، رفاه ، مصیبت