بررسی تاثیر مولفه های معماری شفابخش در فضای باز و نیمه باز مدارس بر بهزیستی دانش آموزان پسر (نمونه موردی: مدارس ابتدایی شهر تهران)

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر مولفه های معماری شفابخش در فضاهای باز و نیمه باز مدارس بر بهزیستی دانش آموزان پسر مقطع ابتدایی در شهر تهران انجام شده است. علیرغم اهمیت معماری شفابخش در ارتقای سلامت، مطالعه نظام مندی در این زمینه در مدارس ابتدایی صورت نگرفته است. این پژوهش با روش آمیخته اکتشافی در دو فاز کیفی و کمی انجام شد. در فاز کیفی، با استفاده از فراترکیب ۲۶ پژوهش منتخب و کدگذاری سه سطحی، چارچوب نظری شامل ۴ مولفه اصلی (طبیعی، کالبدی-فضایی، حسی-ادراکی و تعاملی-اجتماعی)، ۸ معیار و ۲۴ شاخص استخراج گردید. در فاز کمی، پرسشنامه محقق ساخته مبتنی بر این چارچوب در میان ۲۲۸ دانش آموز و معلم از چهار مدرسه ابتدایی پسرانه شاخص تهران توزیع و داده ها با آزمون های تی تک نمونه ای و همبستگی پیرسون تحلیل شد. یافته ها نشان داد مولفه طبیعی با میانگین ۳.۶۹ بالاترین و مولفه حسی-ادراکی با میانگین ۲.۸۵ پایین ترین وضعیت را دارند. بالاترین امتیاز شاخص ها مربوط به «وجود پوشش گیاهی متنوع» (۴.۱۲) و پایین ترین مربوط به «کاهش آلودگی صوتی» (۲.۳۱) و «امکان شخصی سازی فضا» (۲.۲۴) بود. همه معیارها با بهزیستی دانش آموزان همبستگی مثبت و معنادار داشتند که قوی ترین آن مربوط به «ارتباط با عناصر زنده طبیعت» (۰.۶۷) و «بسترسازی برای تعاملات گروهی» (۰.۶۱) بود. نتایج پژوهش تاکید می کند طراحی فضاهای باز و نیمه باز مدارس با رویکرد معماری شفابخش و توجه متوازن به ابعاد طبیعی، کالبدی، حسی و تعاملی می تواند بهزیستی روانی، اجتماعی و جسمانی دانش آموزان را ارتقا دهد. همچنین کاهش آلودگی صوتی، تامین خلوت فردی و امکان شخصی سازی فضا اولویت های طراحی پیشنهادی هستند.

کلیدواژه ها:

معماری شفابخش ، فضاهای باز و نیمه باز ، بهزیستی دانش آموزان ، مدارس ابتدایی