تحلیل کیفی مولفه های معماری داخلی فضاهای کار اشتراکی در بازآفرینی بناهای صنعتی بر اساس نظریه داده بنیاد برساختی

تحولات شتابان اجتماعی، فناورانه و اقتصادی در دهه های اخیر، به ویژه پس از گسترش اقتصاد دیجیتال و الگوهای نوین اشتغال، موجب بازتعریف مفهوم محیط کار و ظهور فضاهای کار اشتراکی شده است. این فضاها به عنوان پاسخی انعطاف پذیر به نیاز فریلنسرها، استارتاپ ها و کسب وکارهای نوپا، نقشی در ارتقای تعامل اجتماعی، نوآوری و بهره وری ایفا می کنند. هم زمان، وجود بناها و کارخانه های صنعتی متروکه در شهرهای ایران، فرصتی برای بازآفرینی این فضاها در قالب محیط های کاری فراهم کرده است. با این حال، فقدان چارچوبی تحلیلی برای تبیین نقش مولفه های معماری صنعتی در طراحی داخلی فضاهای کار اشتراکی، خلایی پژوهشی محسوب می شود. پژوهش حاضر با هدف تبیین هم افزایی میان معماری صنعتی و فضای کار اشتراکی و شناسایی مولفه های موثر در خلق محیط های کاری خلاق انجام شده است. روش تحقیق کیفی و مبتنی بر نظریه داده بنیاد بوده و داده ها از طریق تحلیل متون و اسناد علمی مرتبط با معماری صنعتی، بازکاربری فضاهای صنعتی و فضاهای کار اشتراکی گردآوری و تحلیل شده اند. فرایند تحلیل در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و پیشرفته انجام گرفت و اشباع مفهومی به عنوان معیار کفایت داده ها در نظر گرفته شد. یافته های پژوهش منجر به استخراج هشت مقوله محوری شامل انعطاف پذیری فضایی، هویت و اصالت صنعتی، سادگی و عملکردگرایی، کیفیت محیطی و رفاهی، الهام بخشی و خلاقیت، تعامل گرایی اجتماعی، پایداری و بهره وری منابع و ترکیب زیبایی شناسی صنعتی و مدرن شد. نتایج نشان می دهد که موفقیت فضاهای کار اشتراکی در بستر صنعتی، حاصل تعامل هم زمان این مولفه هاست و نه نتیجه مداخلات کالبدی منفرد. در نهایت، پژوهش حاضر مدل مفهومی ارائه می دهد که در آن معماری صنعتی به عنوان بستری کالبدی، تاریخی و هویتی، از طریق راهبردهای طراحی داخلی منعطف و انسان محور، به ارتقای بهره وری، خلاقیت، حس تعلق و پایداری اجتماعی–زیست محیطی در فضاهای کار اشتراکی منجر می شود. این مدل می تواند مبنایی نظری برای طراحی، بازآفرینی و ارزیابی فضاهای کار اشتراکی در بناهای صنعتی ایران فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

فضای کار اشتراکی ، معماری صنعتی ، بازآفرینی میراث صنعتی ، هویت مکان ، کیفیت محیط داخلی ، تعامل گرایی اجتماعی ، پایداری