تحلیل کیفی پیوند طراحی محیط و مدیریت رفتار انسانی در فضاهای معماری مبتنی بر دیدگاه خبرگان

طراحی محیط های معماری، علاوه بر تاثیرات کالبدی، نقش مهمی در شکل دهی و مدیریت رفتار انسانی دارد. پژوهش های اخیر با رویکردهای میان رشته ای در حوزه های معماری، عمران و مدیریت، توجه ویژه ای به ظرفیت های طراحی محیط برای هدایت رفتار فردی و جمعی نشان داده اند؛ با این حال، سازوکارهای این ارتباط به صورت نظام مند تبیین نشده است. هدف این پژوهش، شناسایی و تبیین سازوکارهای اثرگذاری طراحی محیط بر رفتار انسانی و مدیریت رفتار در فضاهای معماری با بهره گیری از دیدگاه خبرگان است. پژوهش حاضر از نوع کیفی و با راهبرد تحلیل محتوای جهت دار انجام شد. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۷ نفر از خبرگان معماری، شهرسازی، عمران و مدیریت رفتار انسانی گردآوری گردید. نمونه گیری به صورت هدفمند و مبتنی بر معیار تخصص و تجربه حرفه ای انجام شد و تا دستیابی به کفایت نظری ادامه یافت. تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار مکس کیودا و در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی صورت گرفت. یافته ها منجر به شناسایی هفت تم اصلی شامل ویژگی های محیطی، رفتار انسانی، مدیریت رفتار جمعی، تجربه تغییر محیطی، موانع و چالش ها، راهکارهای طراحی و شکاف های پژوهشی شد. بر اساس این تم ها، یک مدل مفهومی میان رشته ای ارائه گردید که نشان می دهد ویژگی های طراحی محیط از طریق تاثیرگذاری بر رفتار فردی و جمعی کاربران، زمینه ساز شکل گیری سازوکارهای مدیریت رفتار انسانی در فضاهای معماری می شوند. نتایج این پژوهش می تواند مبنای نظری و کاربردی برای طراحی فضاهای انسان محور و ارتقای کیفیت عملکردی محیط های معماری فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

طراحی محیط ، مدیریت رفتار انسانی ، فضاهای معماری ، مدل مفهومی ، پژوهش کیفی