تحلیل ساختاری تاثیر ابعاد دیالکتیک انسان و محیط بر خودشناسی عاطفی ساکنان در سکونتگاه های معاصر (مورد پژوهی: شهر جدید امیرکبیر)

گسست میان ابعاد کالبدی و نیازهای روانی–عاطفی در سکونتگاه های معاصر، منجر به افول کیفیت سکونت و تضعیف خودشناسی عاطفی کاربران شده است. این پژوهش با هدف مدل سازی و تحلیل ساختاری تاثیر ابعاد دیالکتیک انسان و محیط بر خودشناسی عاطفی ساکنان در شهر جدید امیرکبیر انجام شده و می کوشد رابطه میان تجربه زیسته، ادراک حسی و کیفیت های وجودی فضا را با دقت بیشتری تبیین کند. این مطالعه از نظر ماهیت، آمیخته (کیفی–کمی) با راهبرد اکتشافی متوالی است. در فاز کیفی، با بهره گیری از پدیدارشناسی هرمنوتیک و انجام مصاحبه های عمیق با ۱۸ نفر از متخصصان و ساکنان، مولفه های مدل مفهومی استخراج شد. در فاز کمی، داده های حاصل از ۴۲۰ پرسشنامه محقق ساخته با روش مدل سازی معادلات ساختاری و نرم افزار بومی سازی شده مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج حاکی از برازش مطلوب مدل و تاثیر مثبت و معنادار تمامی ابعاد دیالکتیک محیطی بر خودشناسی عاطفی است. میان مولفه ها، «حس مکان و قلمرو» با ضریب مسیر ۰.۴۵ و «ادراک حسی و چندگانه» با ضریب ۰.۴۲ بیشترین نقش را در ارتقای آگاهی هیجانی و مدیریت عواطف ساکنان ایفا می کنند. یافته ها بر ضرورت گذار از طراحی صرفا بصری محور به رویکردهای پدیدارشناسانه و چندحسی در معماری مسکونی تاکید دارد؛ زیرا تقویت تعلق عاطفی، معناپذیری فضا و قلمروپذیری محیط، زمینه ضروری برای تکامل وجودی، بهزیستی روانی و ارتقای کیفیت زندگی در شهرهای جدید را فراهم می آورد.

کلیدواژه ها:

دیالکتیک انسان و محیط ، خودشناسی عاطفی ، معماری مسکونی ، مدل سازی معادلات ساختاری ، شهر جدید امیرکبیر