اثر اشتباه در خود موضوع عقد در سه نظام حقوقی فرانسه، انگلیس و ایران

اشتباه در موضوع عقد، از چالش های بنیادین حقوق قراردادها محسوب است که در نظام های حقوقی فرانسه، انگلیس و ایران با رویکردهای متفاوتی مواجه شده است. این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی و تطبیقی، به بررسی مفهوم، شرایط و آثار حقوقی این نوع اشتباه در سه نظام یادشده می پردازد. حقوق فرانسه با اصلاحات سال ۲۰۱۶، با حذف نظریه «علت» و جایگزینی معیار «اوصاف اساسی» و شرط «قابل اغماض نبودن»، رویکردی انعطاف پذیر و مبتنی بر اراده ارائه داده است. حقوق انگلیس نیز با تفکیک اشتباه به انواع مشترک، دوطرفه و یک طرفه و اعمال معیار سختگیرانه «اساسی بودن اشتباه»، امنیت معاملات را در اولویت قرار داده است. در حقوق ایران، به رغم غنای فقهی و وجود قواعدی چون «العقود تابعه للقصود»، ماده ۲۰۰ قانون مدنی ایران، صرفا به ایجاد خیار فسخ اشاره کرده و موارد اشتباه در ذات موضوع را به طور صریح تعیین تکلیف ننموده است؛ امری که به کمک رویه قضایی و آراء فقها قابل جبران است. یافته ها نشان می دهد که حقوق ایران برای رفع ابهامات موجود و هماهنگی با تحولات نوین، نیازمند تدوین مقررات شفاف تر در زمینه تعریف ذات، اوصاف اساسی و تفکیک انواع اشتباه است.

کلیدواژه ها:

Mutual mistake ، Unilateral Mistake ، Essence of the Contract ، Essential Description ، secondary Mutual mistake ، unilateral mistake ، essence of the contract ، essential attribute ، Secondary Description. ، اشتباه مشترک ، اشتباه یکطرفه ، ذات عقد ، وصف اساسی ، وصف فرعی