سیاست عراقی ایران؛ چالش های ترکیه و عربستان

این مقاله به بررسی چالش های ترکیه و عربستان بر سر همبستگی ایران و عراق پس از ۲۰۰۳ می پردازد و ابعاد هویتی، امنیتی و اقتصادی آن را در قالب یک رقابت منطقه ای بررسی می کند. ایران با بهره گیری از یگانگی مذهبی، فرهنگی و تاریخی و نیز حمایت از گروه های شیعه و کرد و حتی قبول سنی های مستقل و به طور کلی تاکید بر عراق باثبات، تاثیرگذاری سیاسی و امنیتی گسترده ای در عراق داشته است. در مقابل، ترکیه با تمرکز بر ترکمانان، بخشی از سنی ها و همکاری با اقلیم کردستان سیاست مهار تاثیرگذاری ایران را دنبال کرده است. عربستان سعودی نیز با اتکا به اشتراکات مذهبی و قومی با بخشی از جریان سنی در پی محدود کردن نفوذ شیعیان و بازسازی جایگاه عربی خود بوده است. حال مسئله این است که ترکیه و عربستان چگونه همبستگی ایران و عراق را به چالش کشیده اند. چالش های این دو کشور جنبه های زیادی دارد، اما این مقاله فرصت بررسی بخشی از این ها را دارد و از این رو، فرضیه این است که این دو کشور از طریق تشدید شکاف های قومی- فرقه ای در عراق با پشتیبانی آمریکا مانع شکل گیری دولت مقتدر و عراق باثبات شده اند. با الهام از نظریه مجموعه های امنیتی باری بوزان نشان داده می شود که این مداخلات اوضاع عراق را به هم ریخت، روابط ایران و عراق را تحت تاثیر قرار داد و منطقه را هم دچار آشوب کرد.

کلیدواژه ها:

عراق ، ایران ، ترکیه ، عربستان سعودی ، رقابت منطقه ای ، همبستگی تاریخی