شناسایی عوامل پیش بینی کننده ازوفاژیت ناشی از پرتودرمانی در سرطان های سر و گردن: یک مطالعه مبتنی بر رگرسیون لجستیک

سابقه و هدف: ازوفاژیت ناشی از پرتودرمانی، یکی از عوارض شایع و محدودکننده درمان در بیماران مبتلا به سرطان های ناحیه سر و گردن است که می تواند تاثیر قابلتوجهی بر کیفیت زندگی، وضعیت تغذیه ای و تداوم درمان بیماران داشته باشد. در همین راستا، این مطالعه با هدف تعیین پیش بینی کننده های مستقل بروز ازوفاژیت گرید ۱ و بالاتر در بیماران مبتلا به سرطان های سر و گردن با استفاده از مدل رگرسیون لجستیک انجام شد. مواد و روش ها: این مطالعه آیندهنگر روی ۵۰ بیمار مبتلا به سرطان سر و گردن تحت پرتودرمانی با تکنیک IMRT در بیمارستان سیدالشهدای اصفهان در سال ۱۴۰۴-۱۴۰۳ انجام شد. شدت ازوفاژیت براساس معیار RTOG درجه بندی گردید. تحلیل تک متغیره و چندمتغیره با استفاده از رگرسیون لجستیک دودویی انجام شد. ارزیابی همخطی متغیرها با ماتریس همبستگی پیرسون صورت گرفت. یافته ها: از ۵۰ بیمار، ۲۸ نفر (۵۶٪) حداقل درجه یک ازوفاژیت را تجربه کردند. میانگین دوز دریافتی مری (۰.۰۰۷=P) بهعنوان تنها پیش بینی کننده مستقل و معنی دار در مدل چندمتغیره شناسایی شد (OR=۱.۱۱، فاصله اطمینان ۹۵٪: ۱.۲۰-۱.۰۳). مرحله بیماری علی رغم معنی داری در آنالیز تک متغیره (۰.۰۰۸=P)، پس از تعدیل اثر میانگین دوز مری در مدل چندمتغیره معناداری خود را از دست داد (۰.۴۵۷=P). متغیرهای دموگرافیک شامل سن، جنس، شاخص توده بدنی، مصرف سیگار و شیمی درمانی همزمان ارتباط معنی داری نشان ندادند. مقدار Nagelkerke R² برابر با ۰.۲۴۲ و سطح زیر منحنی ROC برابر با ۰.۷۴۶ بود که بیانگر قدرت تشخیص مناسب مدل است. نتیجه گیری: میانگین دوز دریافتی مری، قوی ترین و تنها پیش بینی کننده مستقل بروز ازوفاژیت ناشی از پرتودرمانی در بیماران مبتلا به سرطان های سر و گردن است. توجه به محدودسازی این پارامتر دوزیمتری در فرایند طراحی درمان می تواند نقش موثری در کاهش عوارض پرتودرمانی و بهبود کیفیت زندگی بیماران ایفا کند.

کلیدواژه ها:

Esophagitis ، Head and neck neoplasms ، Radiotherapy ، التهاب مری ، پرتودرمانی ، سرطان های سر و گردن