بررسی روند زمانی و توزیع جغرافیایی بار سرطان کیسه صفرا در ایران در سال های ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۳: یک مطالعه مبتنی بر داده های GBD

سابقه و هدف: سرطان کیسه صفرا (Gallbladder Cancer; GBC) یکی از بدخیمی های نادر اما کشنده دستگاه صفراوی است که بهدلیل تشخیص دیرهنگام، پیش آگهی نامطلوبی دارد. این مطالعه با هدف تعیین روند زمانی و توزیع جغرافیایی میزان های استانداردشده سنی بروز، مرگ ومیر و سال های عمر تعدیل شده برحسب ناتوانی (Disability-Adjusted Life Years/DALY) ناشی از سرطان کیسه صفرا در ایران طی سال های ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۳ انجام شد. مواد و روش ها: در این مطالعه اکولوژیک، داده های میزان های استانداردشده سنی بروز، مرگ ومیر و DALY ناشی از سرطان کیسه صفرا در افراد بالای ۲۰ سال از مطالعه بار جهانی بیماری ها (Global Burden of Disease/GBD) استخراج شد. روند زمانی با مدل رگرسیون Joinpoint و شاخص های درصد تغییرات سالانه (Annual Percent Change, APC) و میانگین درصد تغییرات سالانه (Average Annual Percent Change/AAPC). همچنین توزیع جغرافیایی شاخص ها در سطح استان های کشور در سال ۲۰۲۳ ترسیم گردید. یافته ها: طی سال های ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۳، میزان بروز استانداردشده سنی با میانگین کاهش سالانه ۱.۰۴ درصد، مرگ ومیر با ۱.۰۳ درصد و DALY با ۱.۲۲ درصد کاهش یافت. این روند در زنان بیش از مردان بود. در سال ۲۰۲۳، استان های قم، زنجان، کردستان، لرستان و آذربایجان شرقی بیشترین و استان های فارس، هرمزگان، بوشهر و گیلان کمترین میزان بروز، مرگ ومیر و DALY را داشتند. نتیجه گیری: باوجود روند کاهشی بار سرطان کیسه صفرا در ایران، ناهمگونی جغرافیایی و نوسانات زمانی بر ضرورت تقویت نظام ثبت سرطان، بهبود خدمات تشخیصی و درمانی و اجرای مداخلات پیشگیرانه هدفمند، به ویژه در استان های پرخطر، تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

Disease burden ، Gallbladder cancer ، Temporal trend ، بار بیماری ، روند زمانی ، سرطان کیسه صفرا