پیش بینی عوامل انگیزشی تاثیرگذار مبتنی بر تئوری انگیزش محافظت در رفتارهای پیشگیری کننده از حیوان گزیدگی دانش آموزان در مشهد سال ۱۴۰۳

(# به عنوان نویسنده اول به طور مساوی مشارکت داشته اند) سابقه و هدف: گازگرفتگی توسط حیوانات مشکل و تهدیدی مهم برای سلامتی است. این مطالعه با هدف کاربرد تئوری انگیزش محافظت، که بر پایه رفتارهای محافظتی و پیشگیری کننده است، برای ارزیابی عوامل موثر در قصد رفتارهای پیشگیری کننده از حیوان گزیدگی در دانش آموزان ابتدایی انجام شد. مواد و روش ها: این مطالعه توصیفی تحلیلی با روش نمونه گیری تصادفی چندمرحله ای روی چهارصد دانش آموز ابتدایی (هفت تا دوازده سال) از مهر تا آذر سال ۱۴۰۳ در مشهد اجرا شد. ابزار جمع آوری داده ها شامل دو بخش اطلاعات دموگرافیک و سوالات مربوط به سازه های تئوری انگیزش محافظت است که محققان در یک مطالعه پایلوت آن را طراحی و روایی و پایایی آن را تایید کردند. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه ۲۶ و با استفاده از آمار توصیفی (میانگین، انحراف معیار و ...) و تحلیلی شامل هم بستگی پیرسون و رگرسیون خطی چندگانه تجزیه وتحلیل شدند. سطح آماری ۰/۰۵ معنی دار در نظر گرفته شد. یافته ها: ۴۷/۳ درصد دانش آموزان مونث بودند و ۷۹ درصد آنان سابقه حیوان گزیدگی نداشتند. میانگین و انحراف معیار سنی شرکت کنندگان ۰/۹±۹/۵ سال بود. نتایج آزمون ضریب هم بستگی پیرسون نشان می دهد که بین سازه های حساسیت درک شده (۰/۰۱>P، ۰/۴۸۲r=)، شدت درک شده (۰/۰۱>P، ۰/۲۶۶r=)، کارآمدی پاسخ (۰/۰۱>P،  ۰/۵۰۹r=)، خودکارآمدی (۰/۰۱>P،  ۰/۶۳۹r=) و ترس (۰/۰۵>P ،  ۰/۱۲۲r=) با انگیزش محافظت یا قصد رفتارهای پیشگیری کننده از حیوان گزیدگی هم بستگی مستقیم و معنی داری وجود داشت. همچنین، بین سازه های هزینه پاسخ درک شده (۰/۰۱>P،  ۰/۲۴۹r=-) و پاداش درک شده (۰/۰۱>P،  ۰/۱۷۶r=-) با انگیزش محافظت رفتارهای پیشگیری کننده از حیوان گزیدگی هم بستگی معکوس و معنی دار بود. نتایج رگرسیون خطی برای پیش بینی کننده های قصد رفتارهای محافظت کننده از حیوان گزیدگی نشان داد که سازه های خودکارآمدی، حساسیت درک شده و پاداش پیش بینی کننده های معنی دار قصد پیشگیری از حیوان گزیدگی بودند و توانستند ۴۳/۵ درصد از تغییرات واریانس آن را پیش بینی کنند. خودکارآمدی (۰/۴۷۸β=، ۰/۰۰۱>P) قوی ترین پیش بینی کننده قصد محافظت از حیوان گزیدگی بود. نتیجه گیری: سازه های تئوری انگیزش محافظت میتواند در ارتقای قصد دانش آموزان در اتخاذ رفتارهای پیشگیری کننده از حیوان گزیدگی موثر باشد. پیشنهاد می شود از سازه های این تئوری تغییر رفتار در طراحی و اجرای مداخلات در توانمندسازی دانش آموزان برای اتخاذ رفتارهای پیشگیری کننده از حیوان گزیدگی استفاده شود.

کلیدواژه ها:

Animal Bite ، Health Education ، Protection Motivation Theory ، Rabies ، Students ، تئوری انگیزش محافظت ، حیوان گزیدگی ، هاری ، دانش آموزان ، آموزش بهداشت