بررسی تطبیقی دلالت «استواء الهی بر عرش» بر تنزیه یا تجسیم در منابع فریقین با تاکید بر احادیث کافی و صحیح بخاری

ظاهرگرایی، در تفسیری ظاهری از برخی عبارات قرآنی، از جمله «استواء بر عرش»، به نوعی جسمانیت در باب خداوند می رسد که در تحلیلی عقل گرایانه و تاویلی، با توحید خداوند در ابعاد مختلف، سازگاری ندارد. نحله های اسلامی برای توجیه مبانی خود معمولا به کتب روایی نیز استناد می کنند. در این صورت، مسئله این می شود که آیا آن مستندات به اندازه کافی از مدعیات پشتیبانی می کنند یا خیر. در این میان، مطالعه تطبیقی در منابع فریقین (شیعه و سنی) که جبهه های اصلی تنزیهی و تشبیهی را شکل می دهند، نتایج بهتری را در تعیین جهت گیری غالب منابع اسلامی ارائه می کند و صحت سنجی مناسبی خواهد بود از میزان حمایت روایات از مدعای کلامی. آیا منابع روایی حمایت کافی از دیدگاه تجسیمی دارند؟ این مقاله می کوشد با مطالعات کتابخانه ای و به روشی تطبیقی-تحلیلی، با تبیین «استواء علی العرش» در دو منبع روایی اسلامی، به صحت سنجی تطبیقی دلالت احادیث این کتب معتبره بر دیدگاه های تنزیهی یا تجسیمی بپردازد. یافته ها نشان می دهد که این احادیث به طور مستقیم یا غیر مستقیم، بر تنزیه دلالت دارند نه تجسیم؛ و استنباط های تجسیمی در هر دو منبع مورد مخالفت هایی قرار گرفته اند.

کلیدواژه ها:

استواء بر عرش ، تنزیه ، تجسیم ، کافی ، صحیح بخاری