طراحی مکانیزم رفتاری برای مدیریت تورم انتظاری در شرایط عقلانیت محدود: شواهدی از اقتصاد ایران (۱۳۹۵–۱۴۰۳)

در اقتصادهایی با ناپایداری مزمن، شکل گیری انتظارات تورمی صرفا بر متغیرهای کلان تکیه ندارد و به شدت تحت تاثیر عوامل رفتاری، سیگنال های رسانه ای و واکنش های ذهنی جمعی قرار می گیرد. این مقاله با هدف طراحی یک سازوکار سیاستی رفتاری برای مدیریت انتظارات تورمی در ایران، از داده های ماهانه فروردین ۱۳۹۵ تا اسفند ۱۴۰۳ استفاده می کند. در گام نخست، با بهره گیری از مدل خودرگرسیونی با وقفه های توزیعی و الگوریتم جنگل تصادفی، وجود رابطه بلندمدت میان انتظارات تورمی و مجموعه ای از متغیرهای کلان و رفتاری و نیز اهمیت نسبی آن ها احراز می شود. سپس، مدل برداری با ضرایب متغیر در زمان برای برآورد پویای این روابط به کار گرفته می شود. برآوردهای مدل TVP-VAR نشان می دهد میانگین ضریب نرخ ارز آزاد در کل دوره حدود ۰٫۲۵ است و به طور معناداری از ضریب پایه پولی، که حدود ۰٫۰۵ برآورد شده، بزرگ تر است؛ در حالی که شاخص جستجوی تورم و اعتماد عمومی به ترتیب ضرایبی در حدود ۰٫۱۵ و ۰٫۱۰ دارند. این نتایج بیانگر آن است که انتظارات تورمی بیش از آن که به متغیرهای پولی سنتی واکنش نشان دهد، از شوک های ارزی و محرک های اطلاعاتی و ادراکی اثر می پذیرد و شدت این اثر در دوره های جهش ارزی افزایش می یابد. بر مبنای این شواهد، سازوکاری رفتاری شامل انتشار هدفمند پیش بینی تورم، مداخله ساختاریافته در فضای اطلاع رسانی، استفاده از ابزارهای مالی هم سوکننده انتظارات و پایش مستمر شاخص های رفتاری برای سیاست گذار پولی پیشنهاد می شود.

کلیدواژه ها:

رفتار غیرعقلانی ، مکانیزم سیاست پولی ، تحلیل پویای ضرایب ، متغیرهای رفتاری اقتصاد