ارتباط چرخه سیاست پولی با چرخه مالی و ادوار تجاری در ایران

هدف این پژوهش، تحلیل ساختار پویای سرایت نوسانات بین چرخه های تجاری، پولی و مالی در اقتصاد ایران طی دوره فصلی ۱۴۰۳- ۱۳۹۰ است. در این راستا، با استفاده از مدل بردار خودرگرسیون با پارامترهای متغیر در زمان (TVP-VAR) و در چارچوب شاخص های اتصال پذیری کل، اتصال زوجی (PCI) و اتصال جهت دار خالص (NPDC)، روابط بین متغیرهای تولید ناخالص داخلی، شاخص شرایط پولی، بازار سرمایه، بازار سکه، بازار مسکن و نسبت اعتبارات به تولید مورد بررسی قرار گرفت. کلیه متغیرها به شکل چرخه ای و از طریق فیلتر هدریک- پرسکات استخراج شدند. نتایج نشان می دهد که شاخص اتصال پذیری کل در دوره های رکودی و بی ثبات به سطوح بالاتری رسیده و به ویژه در سال های ۱۳۹۳، ۱۳۹۷ و ۱۳۹۹، ساختار اقتصادی ایران دچار هم سرایتی شدید و درون سرایت پذیری شده است. تحلیل PCI بیانگر اثرگذاری بیشتر تکانه های منفی در ایجاد هماهنگی بین بازارهاست، در حالی که تکانه های مثبت اثربخشی ضعیف تری داشته اند. همچنین نتایج شاخص NPDC نشان می دهد که متغیرهایی مانند بازار سکه و سرمایه، فرستنده های خالص تکانه در شبکه اقتصادی بوده و متغیرهای نظیر GDP و نسبت اعتبارات به تولید بیشتر نقش گیرنده را ایفا کرده اند. یافته ها حاکی از آن است که اقتصاد ایران ساختاری شکننده، واکنش پذیر به ریسک های منفی، و دارای پیوند قوی درونی بین اجزای کلان خود است. این ساختار نیازمند مداخله سیاست گذار برای تقویت تاب آوری، مهار کانال های سرایت منفی و طراحی سیاست های اعتباری و پولی هدفمند است. در مجموع، مطالعه حاضر تصویری جامع از مکانیزم سرایت در اقتصاد ایران ارائه کرده و بر لزوم اتخاذ سیاست های ضدچرخه ای ساختاری تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

چرخه سیاست پولی ، چرخه مالی ، ادوار تجاری ، ایران