تحلیل شیوه فهم و تفسیر بیهقی از رویدادهای تاریخی بر اساس نظریه هرمنوتیکی دیلتای

پژوهش حاضر با هدف تحلیل روش تاریخ نگاری ابوالفضل بیهقی بر پایه نظریه هرمنوتیکی ویلهلم دیلتای اجرا شده است. دیلتای با تمایز میان «تبیین» در علوم طبیعی و «فهم» در علوم انسانی، هرمنوتیک را به روشی بنیادین برای مطالعات تاریخی تبدیل کرد. مفاهیم «فهم تاریخی»، «تجربه زیسته» و «فردیت» چارچوب نظری این تحقیق را تشکیل می دهند. این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی و رویکرد هرمنوتیکی در پی واکاوی این پرسش است که بیهقی از طریق چه سازوکارهایی به فهم رویدادهای عصر غزنوی رسیده است؟ یافته ها نشان می دهد بیهقی در فهم تاریخ، بر نقش تجربه زیسته، انگیزه ها و کنش های فردی انسان ها تاکید می کند. اصولا یکی از منابع مهم روایت بیهقی «تجربه زیسته» اوست که حاصل دبیری در دیوان غزنوی است و همین خصوصیت او را از سایر مورخان هم عصرش متمایز می سازد. وی علاوه بر روش های سنتی در بخش قابل توجهی از روایت های کتابش با «فرافکنی» عواطف و به کارگیری «بازآفرینی»، «انتقال» و شکل های گوناگون «دور هرمنوتیکی»، به فهم و تفسیر رویدادهای تاریخی و رفتار کنشگران می پردازد.

کلیدواژه ها:

تاریخ بیهقی ، فهم تاریخی ، تجربه زیسته ، ویلهلم دیلتای ، هرمنوتیک