اعتبار نقل در مثنوی: گواه نمایی های مولف-راوی

بخشی از اعتبار دانایی منتشر در مثنوی مولوی برآمده از انواع گواهی نمایی مولف-راوی درباب موضوعات درحال وقوع یا نقل است. در این نوشتار انواع و کارکرد گواه نمایی های مذکور در مقام عنصری انسجام بخش دلالت یابی و تفسیر شده است. نتیجه نشان می دهد که گواه نمایی های مثنوی در دو سطح کلان مستقیم و غیرمستقیم سامان یافته است که هرکدام به شکلی مدرج گویای میزان فاصله یا مشارکت/مداخله مولف-راوی با کنش روایت یا رخدادهای موضوع بازنمایی است. گواه نمایی مستقیم در سه دسته خودافشایی درباب جریان روایت، وضعیت مستمع و حال گوینده قابل مشاهده است که حاکی از درگیری و مشارکت تنگاتنگ و عینی مولف-راوی در اکنون روایت پردازی است. گواه نمایی غیرمستقیم که نشان دهنده رابطه بافاصله مولف-راوی با موضوع بازنمایی است در دو دسته استنباط شخصی مولف-راوی یا ارجاعات وی به غیر، ظاهر شده است. در استنباط شخصی، مولف-راوی پس از رخداد به صورت ذهنی با انواع برابرخوانی، دلیل آوری، رمزگشایی  و سوگیری نسبت به موضوع، موضع گیری کرده است ولی در ارجاعات، او به منابع رخداد/خبرها متوسل می شود یا از نشانگان تاریخی همراه موضوع  بهره می گیرد تا بر اعتبار نقل خود بیفزاید. با این وصف  مولف-راوی مثنوی  با به کارگیری انواع گواه نمایی در مقام ابزار پیوستگی معنایی بیرونی سعی کرده است نوعی نزدیکی عینی یا ذهنی با روایت درحال نقل یا قصه زیرداستانی رقم بزند؛ خود را درگیر کنش روایت یا آگاه از آن بنمایاند و از این طریق ضمن اعتباربخشی به رخداد/خبرهای مقوم نظام پاداش و تنبیه جاری در متن؛ ایده آل سازی ملازم آن ها را نیز تثبیت نماید.

کلیدواژه ها:

مثنوی معنوی ، اعتبار نقل ، گواه نمایی ، ایده آل سازی