بازتولید حافظه جمعی از جنگ تحمیلی آمریکایی صهیونیستی در روایت های مجازی: مردم نگاری شبکه ای

این پژوهش به تبیین چگونگی بازتولید حافظه جمعی از جنگ در بستر شبکه های اجتماعی، با تمرکز بر اینستاگرام، می پردازد. با توجه به تحول ماهیت حافظه در عصر دیجیتال، مطالعه حاضر بررسی می کند که روایت های جنگی چگونه در تعامل میان کاربران، رسانه ها و ساختارهای پلتفرمی شکل می گیرند، بازتفسیر می شوند و به حافظه ای جمعی تبدیل می گردند. همچنین، نقش چارچوب های اجتماعی و عناصر نمادین و عاطفی در این فرایند تحلیل می شود. پژوهش با رویکرد کیفی و روش مردم نگاری شبکه ای (نتنوگرافی) انجام شده است. میدان مطالعه، اینستاگرام و جامعه هدف، کاربران فارسی زبان فعال در تولید و تعامل با محتوای مرتبط با روایت های جنگ تحمیلی آمریکایی صهیونیستی علیه ایران بوده اند. داده ها به صورت هدفمند از پست ها، کامنت ها، هشتگ ها و صفحات کلیدی گردآوری شده و شامل ۳۷۵ واحد داده ای (۶۰ پست، ۳۰۰ کامنت، ۱۵ صفحه و ۲۰ هشتگ) بوده است. تحلیل داده ها با روش تحلیل مضمون و طی مراحل کدگذاری مفاهیم، تشکیل خرده مقوله ها و استخراج مقوله های اصلی انجام شده است. برای افزایش اعتبار یافته ها نیز از مثلث سازی داده ها، اشباع نظری، بازبینی همتایان و ثبت دقیق فرایند تحلیل استفاده شده است. یافته ها نشان داد که بازتولید حافظه جمعی در اینستاگرام از طریق تکرار و بازنشر روایت ها، بازتفسیر محتوا، نمادسازی و تعامل کاربران صورت می گیرد. همچنین، چهار چارچوب اجتماعی اصلی شامل کاربران عادی، رسانه ها، کنشگران تاثیرگذار و الگوریتم های پلتفرم شناسایی شد. در بعد نمادین و عاطفی، عناصر بصری، زبان احساسی، نمادهای فرهنگی و روایت های داستانی نقش تعیین کننده ای در تثبیت حافظه جمعی دارند. یافته ها همچنین نشان می دهد که حافظه جمعی در فضای دیجیتال ماهیتی سیال، چندصدایی و مبتنی بر احساسات دارد و به فرایندی تعاملی، پویا و چندلایه تبدیل شده است؛ فرایندی که در آن مرز میان تولیدکننده و مصرف کننده محتوا کمرنگ شده و کاربران، رسانه ها و ساختارهای فناورانه به طور هم زمان در شکل دهی به حافظه نقش دارند. این مطالعه بر اهمیت ابعاد عاطفی، نمادین و تعاملی در تحلیل حافظه جمعی از جنگ تاکید می کند و نشان می دهد که درک این فرایند برای تحلیل پدیده های اجتماعی در شرایط بحرانی، همچون جنگ، ضروری است.

کلیدواژه ها:

حافظه جمعی ، بازتولید حافظه ، روایت های جنگی ، شبکه های اجتماعی ، اینستاگرام