خراسانیات (۹) تحفه ای گرانقدر از میراث گمشده صاحب بن عباد در نیشابور قرن چهارم قمری

«صاحب بن عباد» (۳۲۶-۳۸۵ ق)، شاعر، ادیب و وزیر دانشمند شیعی دولت آل بویه در قرن چهارم هجری بود که نقش مهمی در تشیع مردم اصفهان داشته است. ابن عباد هنگام وزارت، در اجرای عدالت، رفع ستم از مردم، عمران و آبادی و ترویج علم بسیار کوشید. صاحب در بسیاری از علوم و فنون صاحب نظر بود و آثار ارزشمندی مانند «الابانه عن مذهب اهل العدل» و «التذکره فی الاصول الخمسه» تالیف کرد. «روزنامجه» صاحب بن عباد یکی از رساله های ارزشمند او که شرح سفرش به بغداد در سال ۳۴۷ق است. ثعالبی نیشابوری و یاقوت حموی نقل هایی از این رساله در کتاب های خود آورده اند. ثعالبی نخستین کسی است که نقل قول هایی مستقیم از آن کرده است. اما این رساله حدود ۷قرن مفقود بود و هیچ یک از نسخه پژوهان و پژوهشگران خبری از این رساله نداشتند. چندی پیش مشغول بررسی نسخه های کهن کتابخانه آستان قدس رضوی بودم و به صورتی اتفاقی به مجموعه ای کهن از رساله هایی ارشمند برخورد کردم. این مجموعه به شماره ۱۲۵۰۲ شامل رساله تدبیر الصحه بالمطعم و المشرب ابوزید حنین بن اسحاق العبادی(م۲۶۱-۲۶۴ق)، رساله اظهار مساوی شعر ابی الطیب المتنبی صاحب بن عباد و رساله روزنامجه صاحب بن عباد است. این مجموعه به خط یک کاتب در شنبه سیزدهم جمادی الآخر سال ۳۹۶ق یعنی ۱۱ سال پس از وفات صاحب بن عباد در نیشابور کتابت شده است.

کلیدواژه ها:

صاحب بن عباد ، روزنامجه ، بغداد ، اصفهان ، ثعالبی ، نیشابور