قطعه ای از تاریخ ترجمه عربی به فارسی: نسخه هدائی افندی به یاد آذرتاش آذرنوش

ترجمه های قدیم قرآن منابعی ارزشمند برای درک تحولات ترجمه ای و زبانی در ایران پس از اسلام است. یکی از کهن ترین ترجمه های کامل و خالص و تاریخ دار قرآن نسخه ای است به تاریخ ۶۲۱ هجری که در کتابخانه هدائی افندی استانبول نگهداری می شود. در مقاله حاضر، این نسخه معرفی و سپس ویژگی های کتابت و زبان و ترجمه آن بررسی شده است. در بخش بررسی زبانی، به برخی از عناصر محلی و کهن و نیز خصائص آوایی زبان منعکس در این ترجمه اشاره شده است. بررسی ترجمه ای نشان می دهد که شیوه غالب این ترجمه، برگرداندن لفظ به لفظ و پیروی از نحو عربی است. در مواردی، مترجم از شیوه اصلی روی گردانده و در مواردی نیز عباراتی را، احتمالا با نظر به تفاسیر قرآن یا تحت تاثیر باورهای خود، به متن افزوده است. در برخی مواضع، لغاتی ترجمه نشده و بخش هایی به شیوه تفسیری برگردانده شده که نشان دهنده راهبردهای مترجم و نیز دشواری های ترجمه قرآن به فارسی است. نتایج حاصل از این مطالعه موردی، ارزش این نسخه را در درک بهتر بافت تاریخی و ترجمه ای و زبانی ترجمه های قدیم قرآن به فارسی، و دشواری ها و چالش های عمل ترجمه را در ادوار متقدم ایران پس از اسلام می نمایاند.

کلیدواژه ها:

ترجمه های قدیم قرآن به فارسی ، نسخه هدائی افندی ، ترجمه عربی به فارسی ، ویژگی های زبانی ، تفاسیر کهن قرانی