الگوهای بکارگیری پزشکان خانواده در نظام های سلامت در دنیا: یک مرور حیطه ای

مقدمه: پزشک خانواده به عنوان رکن اصلی مراقبت های اولیه سلامت، نقش مهمی در ارتقای سلامت جامعه، کاهش هزینه های نظام سلامت و بهبود عدالت در دسترسی به خدمات دارد. با توجه به تنوع الگوهای به کارگیری پزشک خانواده و تاثیر آن بر کیفیت و کارایی خدمات، این مطالعه با هدف مرور و مقایسه الگو های مختلف به کارگیری پزشک خانواده در نظام های سلامت دنیا انجام شد. مواد و روش کار: این پژوهش به روش مرور حیطه ای و بر اساس چارچوب شش مرحله ای Arksey و O’Malley انجام گرفت. جستجوی منابع در پایگاه های معتبر فارسی و انگلیسی شامل PubMed، Scopus، Web of Science، Wiley، Science Direct، Magiran و Google Scholar انجام شد. مقالات واجد شرایط با معیارهای از پیش تعیین شده انتخاب و داده های کیفی با روش تحلیل موضوعی براون و کلارک و نرم افزار MAXQDA تحلیل گردید. یافته ها: از میان ۵۰۶۹ مقاله شناسایی شده، ۵۳ مطالعه واجد شرایط وارد بررسی شد. هجده الگو به کارگیری پزشک خانواده شناسایی و در شش دسته اصلی شامل الگو های کلینیک محور، تیمی، قرارداد عملکرد، جامعه محور، تلفیقی و حمایت مالی دولت طبقه بندی گردید. مزایای اصلی این الگو ها شامل بهبود کارایی، دسترسی، کیفیت و عدالت سلامت بود. مهم ترین چالش ها در حوزه مدیریت، منابع انسانی و ارائه خدمات مشاهده شد. عوامل موفقیت به دو گروه داخلی (ساختاری) و خارجی (سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فناوری) تقسیم شدند. نتیجه گیری: کارآمدی الگو های به کارگیری پزشک خانواده وابسته به ویژگی های ساختاری و زمینه ای هر نظام سلامت است. انتخاب الگو مناسب مستلزم توجه به منابع، سیاست ها و نیازهای جمعیتی است. یافته ها می تواند راهنمایی برای سیاست گذاران در بهینه سازی برنامه پزشک خانواده و تقویت مراقبت های اولیه باشد.

کلیدواژه ها:

Family physician ، health system ، employment model ، primary care ، scoping review ، پزشک خانواده ، نظام سلامت ، الگوی به کارگیری ، مراقبت اولیه ، مرور حیطه ای