توسعه مالی و انتشار دی اکسید کربن در ایران: تاکیدی بر نقش متفاوت توسعه بخش بانکی و بازار سهام در کیفیت محیط زیست

توسعه مالی نقش مهمی در توسعه و رشد اقتصادی دارد. اما این سوال مطرح است که توسعه مالی چه تاثیری بر کیفیت محیط زیست دارد. هدف این مطالعه بررسی تاثیر شاخص های نهاد محور و بازارمحور توسعه مالی بر انتشار دی اکسید کربن ایران است. با توجه به لحاظ شاخص های متفاوت بازارمحور و نهادمحور با استفاده از تحلیل مولفه های اصلی (PCA)، شاخص ترکیبی توسعه مالی بازارمحور و شاخص ترکیبی توسعه مالی نهادمحور ساخته می شود. برآورد مدل غیرخطی ARDL نشان می دهد انرژی های تجدید پذیر به طور معنی داری منجر به کاهش انتشار و بهبود کیفیت محیط زیست می شود. منحنی زیست محیطی کوزنتس در ایران مورد تایید است و پویایی های کوتاه مدت تولید معنی دار است. افزایش یک درصدی شاخص ترکیبی نهادمحور منجر به افزایش ۱۵/۳ درصدی لگاریتم انتشار دی اکسید کربن می شود، اما افزایش یک درصدی شاخص ترکیبی بازارمحور منجر به افزایش معنی دار انتشار دی اکسید کربن نمی شود. کاهش یک درصدی شاخص ترکیبی بازارمحور منجر به کاهش ۸۶/۳ درصدی لگاریتم انتشار دی اکسید کربن می شود، اما کاهش یک درصدی شاخص ترکیبی نهادمحور به طور معنی داری منجر به کاهش انتشار دی اکسید کربن نمی شود. بنابراین، کیفیت محیط زیست در ایران واکنش متفاوت و نامتقارنی به شوک های شاخص های توسعه مالی نشان می دهد. توسعه مالی به ویژه در بخش بانکی، نیازمند سیاست گذاری های مکمل از جمله تقویت مصرف انرژی های تجدیدپذیر است تا آثار منفی زیست محیطی آن کنترل شود. توسعه بازار سهام می تواند راهی برای توسعه پایدار باشد. انتظار می رود توسعه بازارهای مالی نقش مهمی در گذار به اقتصاد کم کربن و حصول توسعه پایدار داشته باشد در حالی که توسعه نهادهای مالی بدون توجه به گسترش استفاده از انرژی های تجدیدپذیر و سیاستگزاری های مکمل دستیابی به توسعه پایدار را با مشکل مواجه می سازد.

کلیدواژه ها:

انتشار دی اکسید کربن ، شاخص نهادمحور توسعه مالی ، شاخص بازارمحور توسعه مالی ، ARDL غیرخطی