الگوی عدالت محور مدیریت تسهیلات در نظام بانکی مناطق کم برخوردار

برای ارتقای اثربخشی سیاست های عدالت توزیعی و در واکنش به چالش «خلق پول بی ضابطه»، این پژوهش الگویی بومی برای نظارت هوشمند بر مصرف پسینی تسهیلات در مناطق کم برخوردار ارائه می دهد. مدل پیشنهادی که در بستر نهادی پست بانک ایران تحلیل شده بر ماژول «نظارت پس از پرداخت» استوار است و سه سازوکار مکمل را در یک چارچوب منسجم تلفیق می کند: ۱- تخصیص اعتبار به حساب های هدفمند، ۲- آزادسازی تدریجی وجوه بر اساس شاخص اثرگذاری اقتصادی اعتبار و ۳- تحلیل گراف تراکنش ها برای شناسایی بلادرنگ انحراف. در چارچوب روش تحقیق ترکیبی، مولفه های مدل از طریق مصاحبه با ۲۰ خبره استخراج و با تکنیک دلفی فازی (λ≥۰.۷) اعتبارسنجی شدند. یافته ها نشان می دهد این الگو با عملیاتی سازی قواعد فقهیه معاملات اسلامی -شامل وفای به عهد، منع غرر و منع اکل مال به باطل- کارایی فنی را با مشروعیت شرعی پیوند می زند. تحلیل سناریومحور با داده های رسمی بانک مرکزی نیز حاکی از کاهش معنادار نرخ انحراف مصرف تسهیلات از حدود ۱۰ به ۲ تا ۳ درصد و بهبود زمان واکنش نظارتی است. مدل پیشنهادی به عنوان ابزاری مکمل برای ارتقای عدالت در مصرف اعتبارات از قابلیت انطباق نهادی در سایر کشورهای اسلامی نیز از منظر تحلیلی برخوردار است.

کلیدواژه ها:

مدیریت تسهیلات عدالت محور ، نظارت هوشمند ، ثبات مالی ، نظارت پس از پرداخت ، بانکداری اسلامی