بررسی اثرات فضایی مخارج سلامت بر نرخ مرگ ومیر در استان های ایران

سلامت جمعیت یکی از مهم ترین شاخص های توسعه انسانی است و نرخ مرگ و میر به عنوان معیاری کلیدی، تحت تاثیر عوامل بهداشتی، درمانی و اجتماعی قرار دارد. هدف این مطالعه بررسی اثرات فضایی مخارج سلامت بر خروجی سلامت (نرخ مرگ و میر) در استان های کشور در دوره زمانی ۱۴۰۰-۱۳۹۰ است. برای این منظور از داده های استانی و ماتریس وزن فضایی برای شناسایی وابستگی فضایی میان استان ها استفاده شده است. ابتدا وجود خودهمبستگی فضایی نرخ مرگ و میر با آزمون های مناسب تایید شد و سپس از مدل دوربین فضایی برای بررسی اثر مخارج سلامت بر خروجی سلامت استفاده گردید. نتایج برآوردها نشان می دهد که نرخ مرگ و میر دارای وابستگی فضایی معنادار است و تغییرات آن در هر استان می تواند بر استان های مجاور اثرگذار باشد. همچنین مخارج سلامت، تعداد پزشکان و تعداد تخت های بیمارستانی اثر منفی و معناداری بر نرخ مرگ و میر دارند که بیانگر نقش مهم توسعه زیرساخت ها و خدمات سلامت در کاهش مرگ و میر است. علاوه بر این، سطح آموزش نیز اثر کاهنده و معناداری بر نرخ مرگ و میر را نشان می دهد و اهمیت عوامل اجتماعی-اقتصادی در بهبود وضعیت سلامت را تایید می کند. بر اساس یافته ها، طراحی و اجرای سیاست های سلامت نیازمند رویکردی منطقه ای و فضایی است تا با تخصیص کارآمد منابع و توجه به اثرات سرریز مکانی، کاهش پایدار نرخ مرگ و میر در سطح کشور تحقق یابد.

کلیدواژه ها:

مخارج سلامت ، نرخ مرگ و میر ، مدل دوربین فضایی ، استان های ایران