واکاوی چالش های مدیریت شهری در مقیاس محلی: مطالعه ای از تجربه های مدیران نواحی شهر تهران

مدیریت شهری در مقیاس محلی با پیچیدگی فزاینده ای روبروست که از تعدد بازیگران، فشردگی انتظارات شهروندی، و تحولات ساختاری حکمرانی سرچشمه می گیرد. ادبیات موجود درباره تمرکززدایی، ظرفیت حکومت محلی، و حکمرانی چندسطحی گسترده است، اما کمتر نشان داده چگونه محدودیت های ساختاری در تجربه روزمره مدیران محلی به الگوهای مشخص کنش مدیریتی بدل می شوند. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و راهبرد نظریه داده بنیاد نظام مند اشتراوس و کوربین، بر پایه مصاحبه های نیمه ساختاریافته با شهرداران نواحی تهران، می کوشد تبیینی نظری از چالش های مدیریت شهری در مقیاس محلی، از منظر تجربه زیسته این مدیران، ارائه دهد. تحلیل داده سه مقوله اصلی و به هم پیوسته آشکار کرد: شکاف میان مسئولیت و اختیار در تصمیم گیری؛ فرسایش ظرفیت سازمانی در سطح خط مقدم؛ و حکمرانی پراکنده همراه با مخاطره حقوقی ناشی از مرزهای اداری نامنسجم. این سه پویایی مستقل از هم عمل نمی کنند؛ در تعامل با یکدیگر، ظرفیت کنش مدیریتی شهرداران را محدود و آنان را به سوی مدیریت تدافعی و ریسک گریز سوق می دهند. سهم نظری پژوهش در همین جا نهفته است که نشان می دهد محدودیت ساختاری حکمرانی، نه به واسطه ناکارآمدی فردی مدیران بلکه از طریق طراحی نهادی، به عمل مدیریتی دفاعی ترجمه می شود. یافته ها با ادبیات بوروکراسی سطح خیابان و ظرفیت حکومت محلی تناظر دارند و پیامدهای سیاستی مشخصی برای بازتوزیع اختیار، تقویت ظرفیت سازمانی خط مقدم، و انسجام بخشی به مرزهای حقوقی و اداری حکمرانی شهری به دست می دهند.

کلیدواژه ها:

مدیریت شهری ، شهرداران نواحی تهران ، حکمرانی شهری ، بوروکراسی سطح خیابان ، نظریه داده بنیاد ، مدیریت تدافعی