تحلیل شکاف شایستگی های کارکنان دانشی شهرداری تهران در مواجهه با هوش مصنوعی با استفاده از رویکرد اهمیت-عملکرد

انقلاب صنعتی چهارم و نفوذ پرشتاب هوش مصنوعی، سازمان های بخش عمومی را با چالش حیاتی انطباق پذیری سرمایه انسانی مواجه ساخته است. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی و اولویت بندی استراتژیک شکاف شایستگی های کارکنان دانشی شهرداری تهران در مواجهه با اتوماسیون، بر مبنای چارچوب نظری «پارادایم شایستگی متوازن» (یوهانسن، ۲۰۲۱) انجام پذیرفت. این مطالعه کاربردی با رویکرد کمی و توصیفی-پیمایشی، داده های مورد نیاز را از طریق پرسشنامه محقق ساخته از یک پنل ۲۲ نفره از مدیران و صاحب نظران سازمانی شهرداری تهران (با روش نمونه گیری هدفمند) گردآوری نمود. پایایی ابزار سنجش با محاسبه ضریب آلفای کرونباخ برای هر دو بعد اهمیت (۰.۸۲) و عملکرد (۰.۹۵) تایید شد. تحلیل داده ها با بهره گیری از آزمون تی-زوجی نشان داد که در تمامی ۱۶ مولفه شایستگی میان وضع موجود و مطلوب شکاف معناداری وجود دارد. در گام بعد، خروجی تکنیک تحلیل اهمیت-عملکرد (IPA) اثبات کرد که شایستگی های پایه فناورانه (شامل علوم، فناوری، مهندسی) در کنار مهارت «انطباق با تغییر» و «تامل انتقادی» در بحرانی ترین ناحیه ماتریس (ربع تمرکز فوری) قرار دارند. در مقابل، شایستگی های تعاملی و انسان محور (ارتباطات، همکاری، مهارت های اجتماعی و رهبری مثبت) به عنوان مزیت رقابتی جایگزین ناپذیر سازمان، در ناحیه حفظ وضعیت مطلوب جای گرفتند؛ در حالی که مهارت های صرفا عاطفی در ناحیه اتلاف منابع شناسایی شدند. نتایج پژوهش مبین آن است که استقرار موفقیت آمیز سامانه های هوشمند در مدیریت شهری، نیازمند گذار از آموزش های سنتی اداری به سمت ارتقای سواد داده و تفکر انتقادی است. شیفت هوشمندانه منابع مادی به سمت رفع خلاهای فناورانه، در کنار بهره گیری از نقاط قوت ارتباطی کارشناسان برای تشکیل کارگروه های میان رشته ای، تضمین می کند که شهرداری تهران به جای گرفتاری در دام بوروکراسی الگوریتمی، به سمت یک سازمان هوشمند و انسان محور حرکت نماید.

کلیدواژه ها:

شکاف شایستگی ، کارکنان دانشی ، هوش مصنوعی ، تحول دیجیتال ، پارادایم شایستگی متوازن ، تحلیل اهمیت-عملکرد ، مدیریت شهری ، شهرداری تهران