تاثیر پیچیدگی اقتصادی بر ردپای اکولوژیکی در آلوده کننده های بزرگ آسیایی: شواهدی جدید از برآوردهای آستانه ای و غیر آستانه ای

چکیده گستردهمعرفی:اثرات زیست محیطی فعالیت های انسانی غالبا توسط انتشار CO۲ سنجش می شود. این در حالیست که انتشار CO۲  تنها بخش کوچکی از تخریب محیط زیست را نشان می دهد و کل فشار فعالیت های انسانی بر روی اکوسیستم را در نظر نمی گیرد. اخیرا، به دنبال حسابداری اکولوژیکی و معرفی ردپای اکولوژیکی کیفیت زیست محیطی با استفاده از شاخص ردپای اکولوژیکی به طور گسترده در مطالعات زیست محیطی مورد بررسی قرار گرفته است. ردپای اکولوژیکی ابزار مفیدی است که به بررسی تاثیر فعالیت­های انسان بر محیط زیست و زمین تکیه دارد و با استفاده از آن می­توان، فشار وارده بر اکولوژی و محیطزیست را سنجش کرد. لذا، این سوال اهمیت دارد که چه عواملی بر ردپای اکولوژیکی تاثیر گذار است. تولید ناخالص داخلی، مصرف انرژی، توسعه مالی، تجارت و تکنولوژی از عوامل موثر بر ردپای اکولوژیکی است. یکی دیگر از عوامل موثر پیچیدگی اقتصادی است. هدف این مطالعه بررسی تاثیر پیچیدگی اقتصادی بر ردپای اکولوژیکی در کشورهای منتخب آسیایی؛ چین، هند، ژاپن، کره جنوبی و ایران در فاصله زمانی ۲۰۲۱-۱۹۹۵ است. این کشورها از نظر پیچیدگی اقتصادی شرایط متفاوتی را تجربه می کنند و بر حسب انتشار CO۲ رتبه کمتر از ۱۰ در میان کشورهای جهان دارند. متدولوژی:متدلوژی این مقاله بر اساس اقتصاد سنجی پانل آستانه ای  است ضمن آنکه به منظور راستی آزمایی نتایج از مدل پانل غیر آستانه ای نیز بهره می برد. با توجه به متفاوت بودن نتایج در ادبیات از مدل پانل آستانه ای بهره گرفته شد و اجازه داده شد که تاثیر پیچیدگی بر ردپای اکولوژیکی تابع موقعیت کشورها از نظر پیچیدگی اقتصادی باشد. همچنین به منظور راستی آزمایی نتایج، مدل ترکیبی غیر آستانه ای با لحاظ این شرایط که تاثیر پیچیدگی بر ردپای اکولوژیکی تابعی از میزان شاخص پیچیدگی است نیز برآورد می شود. لازم به ذکر است قبل از برآورد مدل، ارتباط بلندمدت میان متغیرهای مدل بررسی می شود. یافته­ها:نتایج آزمون هم انباشتگی دلالت بر وجود ارتباط بلند مدت میان متغیرهای الگو دارد و این ارتباط در قالب الگوهای پانل آستانه ای و غیر آستانه ای برآورد می شود. نتایج برآورد مدل نشان می دهد فرضیه زیست محیطی کوزنتس در این گروه از کشورها مورد تایید است. مصرف انرژی تجدید پذیر و فسیلی به ترتیب به طور معنی داری منجر به کاهش و افزایش ردپای اکولوژیکی می شوند. توسعه مالی در الگوی پانل آستانه ای به طور معنی داری ردپای اکولوژیکی را کاهش می دهد. با افزایش شاخص پیچیدگی اقتصادی تا مقدار آستانه ای ۱۲/۱، ردپای اکولوژیکی با نرخ ۰۳/۰ و بعد از آن با نرخ ۰۸/۰ افزایش می یابد. برآوردهای پانل غیر آستانه ای حاکی از آن است که با افزایش شاخص پیچیدگی اقتصادی ردپای اکولوژیکی ابتدا در سطوح بسیار پایین دانش و پیچیدگی(شاخص پیچیدگی اقتصادی کمتر از ۶/۱-) کاهش و سپس با نرخ افزایشی افزایش می یابد. نتیجه:انتظار می­رود پیچیده تر شدن اقتصاد یک استراتژی برنده- بازنده برای محیط زیست منتخبین آسیایی باشد. لذا، به منظور دستیابی به توسعه پایدار همراه با افزایش سطح دانش و پیچیدگی اقتصادی استفاده از فرایندهای تولیدی و تکنولوژی های دوستدار محیط زیست، جایگزینی انرژی تجدیدپذیر به جای انرژی فسیلی و رشد بخش مالی به کشورهای مورد مطالعه توصیه می شود.

کلیدواژه ها:

دانش ، کیفیت محیط زیست ، مدل آستانه ای ، کشورهای آسیایی